එංගලන්ත රජ පවුල සමග ආහාර වේලක් ගත පළමු සිංහලයා

1827 තරම් පුරාන කාලයේ බටහිරට ඉංග්‍රීසියෙන් බුදු දහම දේශනා කළ පළමු සිංහලයා

ශ්‍රී ලාංකීය සිවිල් සේවාවන්හි මුදලි වූ ජෝනස් වෙල්සේලියස් පෙරේරා විජේසුන්දර සෙනෙවිරත්න ගේ ජීවිතය හා ඔහුගේ කාලය

 

ජොහානස් වෙල්සේලියස් මුදලි ඉපදුනේ 1806 ශ්‍රී ලංකාවේ දීය. ඒ වන විට රජු වූයේ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ ය. මහා අධිකාරම් වූයේ පිලීමතලාවේය . ඔහුගේ මව වූයේ දෝනා මරියා ළමාතැනී ය. ඇය ගෞරවනීය පවුලක අයත් උඩරට කාන්තාවක් විය. ජොහානස් වෙල්සේලියස් එංගලන්තයට ගොස්, දේශන මාලාවක් මඟින් බුදු දහම බටහිරට දේශනා කළ, ප්‍රථමයා පමණක් නොව, ඔහු ලන්ඩන් හි එක්සේක්ටර් ශාලාවෙහි ද ඉංග්‍රීසියෙන් බුද්ධාගම දේශනා කර ඇත (1827 තරම් පෙර දී). එමෙන්ම එංගලන්තයේ රාජකීය පවුල හා සමඟ කෑම වේලක් ගත  ප්‍රථම සිංහලයා වීමේ විශේෂ ගෞරවයද ඔහු දැරුවේය. එමෙන්ම  සිලෝන් සිවිල් සේවාවට  ආණ්ඩුකාරවරයා වූ සර් එඩ්වර්ඩ් බාර්නස් නම් කරන ලද ප්‍රථම සිංහලයා වූයේ ද ඔහුය.

 

ඔහු මෙන්ම දක්ෂ වූ ඔහුගේ පුත්‍රයා, දොන් ෆ්‍රැන්සිස් හර්බට් මහා මුදලි සර් සොලමන් ඩයස් බණ්ඩාරනායක සහ හැරී ඩයස් හා ලන්කාවේ ප්‍රථම අගමැති වූ ගරු ඩ් ඇස්  සේනානායක ඇතුළු ඔබේසේකර හා බණ්ඩාරනායක ලා ගේ පෙර පරපුරන් හට මුට්වාල් වල ශාන්ත තෝමස් ව්දුහලේ දී ඉංග්‍රීසි ඉගැන් වූ ගුරුවරයාද  විය.

 

එම ඉතා පැරණි කාලයේ බුදුදහම පිළිබඳව දැනුමත්තෙකු  පමණක් නොව,  වර්තමාන නිදහස් අධ්‍යාපනයද නොමැතිව  ඔහු ලබාගත් ඉංග්‍රීසි මාධ්‍ය අධ්‍යාපනයෙන්  පාලි හා සංස්කෘත උගතෙකු බවට පත්ව බුද්ධිමත් නව මාර්ග සොයන්නෙකු වීමට  හැකි වීම පිළිබඳව ද නම්බු නාම ලබා ගත් අයෙකු විය.

ශ්‍රී  ලංකාවේ වෙරලින්  ඔහුගේ පිටත්වීම  අරඹයා මල්වත්ත හා අස්ගිරි විහාරයන් හි එවකට  ප්‍රධාන ස්වාමීන් වහන්සේ ලා පිරිත් හා ජයමංගල ගාථා කොළඹ ගොඩබාන ජැටියෙහි සජ්ජායනය කළහ. එසේ කර 1827 දී, ශුභ පැතීමේ තුඩුව  වටේ උපද්‍රව සහිත ගමනක යෙදී එංගලන්තයට බුදු දහම දේශනා කිරීමට ගියේය  

එම කාලයේ දී සූවස් ඇල ගොඩනගා නොතිබිණි. යකඩ නැව් පිළිබඳව දැන සිටියේ වත් නැත. 1827 දී ගුවන් ගමනාගමනය පිළිබඳව සිහින දැක වත් නොතිබිණි. ජොහානස් වෙල්සේලියස් කුමන ආගමක අයෙක්ද? එය අමුතු සහගතය. ඔහු කිතුනුවෙකු වූ අතර කිතුනුවෙකුගේ පුතෙකු විය. ඔහු තම ආගම කිසි දා වෙනස් නොකළ පූජකයෙකු විය. ජොහානස් වෙල්සේලියස් කිතුනුවෙකු වුවත් 1827 දී බටහිරට ඉංග්‍රීසියෙන් බුදුදහම දේශනා කලේ මන්ද යන පැනය දේශපාලනික විප්ලවයක් පවතින මෙවැනි භාරදූර කාලයක පැන නැගෙන පැනයකි. පිළිතුර ඉතා පැහැදිලිය. එම ඈත අතීතයේ දී දැන් බහුලව පවතින පරිදි ජාතික, ආගමික හෝ ජාතික  වෛරයන් ගෙන් තොර වූ නිසා කිතුනුවන් හා බෞද්ධයන් සමඟිව සිටියහ. පැරණි මිනිසුන් ධාර්මික මිනිසුන්ය. ඔවුන් අවිනීත බව හා නීතිගරුක නොමැති  බව පිළිකුල් කළහ. ජොහානස් වෙල්සේලියස් අයත් වූයේ එම කාලයට හා එම ආගමික ඉවසීම ගැන විශිෂ්ට ප්‍රමාණයකට විශ්වාස කළ, හා ඒවා දේශනා කල, මිනිස්  කණ්ඩායමටයි.

encyclopedia of ceylon නම් ග්‍රන්ථයෙන් උපුටාගන්නා ලදී   

 

 

විජය කුමරු සහ මහාචාර්ය සෝමදේව ගේ සාක්ෂි

විජය රජ්ජුරුවන් ලංකාවට පැමිණීමේ කතාව බොරුවක් යැයි රාජ් සෝමදේව මහතා youtube ඒකෙ කරන ලද කතාවක්, එශාන්ත නමැති මගේ මිතුරෙකු මුහුනු පොතේ බෙදාගෙන තිබී දැක්කෙමි.

මුලින්ම ඔහු විජය කුමාරයා ලංකාවට පැමිණීම බරපතල බොරුවක් බවත්, ඔහුට එය ඔප්පු කිරීමට බොහෝ සාක්ෂි ඇති බවත් කියයි.

ඔහු ඊළඟට මාලයක් පෙන්නා, එම මාලය ලංකාවට ආනයන කර ඇත්තේ විජය කුමාරයා පැමිණීමට අවුරුදු 300 කට පෙර යැයි කියයි.

එය සත්‍ය විය හැක, මක්නිසාද විජය කුමාරයාගේ පැමිණීම පිළිබඳ කතාව තිබෙන මහාවංශයේම ඔහු පැමිණ කුවේණිගේද ආධාර ඇතිව, ඒ අසලින් තිබූ නගරයක විවාහ මංගල උත්සවයක් පැවැත්වෙද්දී පහර දී අල්ලා ගත් බව පැහැදිලිවම කීම නිසාය. ඒ මාලය සහ වෙනත් බොහෝ භාණ්ඩ විජය කුමරු මෙහි ඒමට පෙර සිටි පිරිස් විසින් පිටරටින් ගෙන්වා ගත් ඒවා විය හැක. විජය කුමරු පිළිබඳ මහා වංශය කියවෙන තැනම, කුවේණිය විසින් ඔහුට පෙන්වා දුන් නෞකා වලින් ලබා ගත් භාණ්ඩ ගබඩා කර තිබූ ගබඩාවක් පිළිබඳවද සඳහන් වෙයි. විජය කුමරු මෙහි එන්නට පෙර ලංකාවේ සිටි මිනිසුන් පිටරටින් යමක් ගෙන් වූ පමණින්ම, විජය කුමරුගේ කතාව බොරු වන්නට හේතුවක් ඇතැයි මට නම් පෙනෙන්නේ නැත.

නැවත ඔහු ලංකාවට බුදුදහම ලැබුණේ මිහිඳු හාමුදුරුවන් එන්නට බොහෝ පෙර යැයි කියයි. එහෙත් මිහිඳු හාමුදුරුවන් පැමිණීමද ඔහු ප්‍රතික්ෂේප කරන්නේ නැත.
බුදුන් ගේ ජීවිත කාලයේම ඉන්දියාවේ බුදුන් ගැන බොහෝ ප්‍රසිද්ධ වන්නට ඇත. අප බුදුන් පිළිබඳ අසන කතාවලද බොහෝ ධනවත් වෙළෙන්දන් පිළිබඳ කතාව ඇතුළත්ව තිබේ. බුදුන් ජීවත් ජීවත්වන්නේද වරාය නගරයකට කිට්ටුවෙනි. එසේනම් එකල විප්ලවකාරී ශාස්තෘවරයෙකු වූ බුදුන් පිළිබඳව යම් ප්‍රවෘත්ති ලංකාවට පැමිණීමට බොහෝ ඉඩකඩ තිබේ.
නමුත් මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ ලංකාවට එනතුරු, ශ්‍රී ලංකාවේ සාමාන්‍ය මිනිසුන් බුද්ධාගම ගැන දැන සිටිය බවක් පෙනෙන්නට නැත. එසේ දැන සිටියානම් තිස්ස රජු මිහිඳු හිමි මුලින්ම දුටුවිට බියවන්නේ නැත.
මහාවංසයේ පැහැදිලිවම දක්වා ඇති එමෙන්ම බොහෝ සාක්ෂි ඇති පණ්ඩුකාභය රජුගේ කතාවේ, එසේනම් බුද්ධාගම ගැන යම් විස්තර අවශ්‍යයෙන්ම තිබිය යුතුය. එහෙත් ඒ කිසිවක් නැත.
ඔහු ඊළඟට කියන්නේ ධර්මාශෝක රජු කාලය විස්තරයකි. ඒ බුදුන්ගෙ කාලෙ අවුරුදු දෙසීයකට පමණ පසුවය. එහිදී ධර්ම ප්‍රචාරය සඳහා ගිය නොයෙකුත් භික්ෂූන් ගෙන් ආපසු ඉන්දියාවට පැමිණියේ නැත්තේ දෙදෙනෙකු බව කියයි. ඒවායින්ද විජය කුමරුගේ කතාව බොරුවක් වන බවට පෙන්වා දීමට කිසිම සාක්ෂියක් නොමැත.

ඔවුහු තවත් කියන එකක් නම්, නියම ථේරවාද ධර්මය හොයාගෙන මුළු ලෝකයම ලංකාවට පැමිණියේ අප රටේ බුදුන් වහන්සේ ශ්‍රී මුඛයෙන්ම වදාළ ධර්මය තිබුණු නිසා බවයි. නමුත් ඉතිහාසයට අනුව නම් බුද්ධාගම පැතිරුණු චීනය වැනි රටවලින් පාහියන් වැනි භික්ෂූන් බුද්ධ ධර්මය සොයාගෙන පැමිණියේ ලංකාවට නොව ඉන්දියාවටයි. ඔහු ලංකාවට ඉන්දියාවේ සිට එන්නේ ඉන්දියාවට පැමිනුන නිසාය. අනික මේ එකත් විජය රජු ලංකාවට පැමිණීම බොරු කරන්නට ඔප්පු කරන්නට සාක්ෂි නොවේ.

ඔහු තවත් කිසිම සම්බන්ධයක් නැති ගැලපීමක් නැති ප්‍රකාශයක් කරයි. ඒ ලංකාවට මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ විසින් ගෙන එන ලද ධර්මය සංගායනා තුනකින් වෙනස් වූ බුද්ධ ධර්මය බවයි. සංගායනා තුනම හොඳින් හදාරන කෙනෙකුට එම ප්‍රකාශය ඇති වැරැද්ද මනාව පෙනෙනු ඇත. එනම් සංගායනාවලදී කරන ලද්දේ හරියටම බුදුන් දේශනා කරන ලද ධර්මය කුමක් දැයි අනෙකුත් වැරදි දේවල් වලින් වෙන්කර ගැනීමත්, නොයෙකුත් මහණුන් විසින් බුදුන්ගේ විනය පද්ධතිය කැඩීමට උත්සාහ කිරීම වැළැක්වීම සඳහාය.
එසේ නැතුව ධර්මය වෙනස් කිරීමට නොවන බව ඒ සම්බන්ධයෙන් කියවා  බලන ඕනෑම කෙනෙකුට තේරෙනවා ඇත.

ඉන්පසුව ඔහුගේ ඒ යූටියුබ් එකේ තියන කතාවේ මුලින්ම කියන විජය කුමරු පිළිබඳව කතාව, බොරුකිරීමේ සාක්ෂි කිසිවක් ගැන කියවෙන්නේ නැත. ඔහුගේ කතාවේ කිසිම තැනක විජය කුමාරයාගේ කතාව ඇත්තක් හෝ බොරුවක් හෝ බව පෙන්වන්නට කිසිම සාක්ෂියක් පෙන්වන්නේ නැත. 

give us our cannon back please

       

                              the royal cannon of kandy 

 In 1740 Dutch officially replaced Portuguese in coastal areas of Ceylon with the help of the king of Kandy, king Rajasingha ll. Although there was an agreement between king of Kandy and the Dutch to handover the coastal areas to Kandyan kingdom after Portuguese leave Dutch refused to do so claiming a enormous  fee that’s impossible for the king of Kandy to pay for their contribution in wrestling back  the Portuguese  possessions in the island. Though the Dutch were less cruel and more professional traders than Portuguese the resentment among the Kandyans, for cheating them of the coastal area remained a serious and contentious issue between the two. The origin of the conflict was having two different clauses in copies of the agreement signed between Dutch and king Rajasingha ll in 1738.king’s copy said after expelling Portuguese Dutch would occupy forts if king would ask them. But copy of the VOC of the same agreement, strangely, said Dutch would occupy the forts after Portuguese are expelled.

                                        palace of king of kandy then  

Four kings in Kandy were trading with Dutch but the resentment of not honoring the agreement remained a thorny point in their relations.  However none of them could bring this sporadic frictions into a conclusion because Kandyans lacked sea power to fight European powers at sea or blockade them bringing in reinforcements from their nearby Indian colonies when their possessions here are attacked.

In 1760, King Kirthi Sri, the second Nayakkar king was reigning in Kandy, who after visiting Polonnaruwa had decided he will follow the footsteps of ancient king Parakramabahu the great, sent an army to help rebellion in  low lands and captured many cities from Dutch including Mathara and Hanwalla. Mathara fort on the peninsula between sea and Nilwala River was destroyed by the Kandyans.

The governor Jan Schreuder was recalled and Lubbert Jan baron Van Eck replaced him as the 31st governor of coastal areas of Ceylon. He wrestled back the disavanis captured by king of Kandy with reinforcements from India and mounted a retaliatory invasion to Kandy. In Mathara he built a star fort and named it after himself, Van Eck redoubt. His experience in India as governor of Coromandal, made it easier for him to exercise his control in Ceylon because of many similarities between the two countries.

New governor’s first invasion to Kandy in 1764 ended in dismal failure. They had to fall back to Colombo with heavy losses after Kandyan armies defeated the Dutch van guard attempting to enter the city from Sath korale. They succeeded in reaching Kandy in the second attempt next year and occupied the city briefly. Before entering the city King sent many massages to the general who had camped at king’s garden at Katugasthota to save the city but general imposed so many conditions king refused them and fled.

Whilst occupying Kandy Dutch, it seems, very busy not only making preparations for the defenses of their temporary occupation but they were busy too in looting kings treasure and shipping them into Colombo for onward dispatch to their home country. Not only palace of kandy but palaces at Kundasale and Hanguranketha were also ransacked. Among the war booty there were many jewelry, weapons and other artifacts. One of them, a decorated bronze canon inlaid with silver and rubies had been the royal canon of the Kandyan kings belonging to royal household of king Kirthi Sri Rajasingha.

 Then Dutch governor of Ceylon lubbert Van Eck , who led the invasion   had recorded that the cannon should be sent to Duke of Brunswick , the administrative guardian of William V, Prince of Orange, the last Stadtholder of the Dutch Republic.

 After few months Kandyan armies attacked occupiers and Dutch had to fall back to Colombo again with many losses. Governor sent many reconciliatory massages to king for armistice, and it was king’s turn to turn tables, massages were sent back unread.  Kandyans could not pursue the fleeing army because people in Kandyan areas were starving as they could not plant rice due to war and the king’s food stores have been set on fire by the invading armies.  Then an armistice was signed in 1766 between the two warring parties in which two main clauses were that Dutch would keep the control of the coast as per earlier status quo and when Dutch ambassadors come  to see king in Kandy they will present themselves in front of the king without kneeling down at the audience in Magul  Maduwa. Interestingly the second condition had to be abandoned later because king refused to grant audience unless ambassadors agree to kneel down.  Governor died in Colombo shortly afterwards.

The cannon meantime, probably with large amount of treasure looted from Kandyan invasion had arrived in roads of Texel, Nederland in June 1766 in a ship called Overns. After arrival It has been in the curiosity cabinet of the Prince William V having being described at various stages as a gift from many head of states including Emperor of Tunis to the states general or from the Dey of Algiers and eventually catalogued as  ‘a gift from certain Indian king.’

                               

Painting by Renier Vinkeles showing how the cannon was brought into the building of the State General  

After the French troops seized power in Nederland in 1795 this cannon along with four other historical objects were brought into a new museum and presented to new parliament where they were given place of honour in the building of states General at Binnenhof of Hague. The cannon from there found its way into east wing of the ground floor of  Rijkmusuem in Amsterdam where it is in permanent displayed now.

                                                             Rijksmuseum

This is the background story of the decorated cannon at display at Rajikmusuem in Amsterdam. The cannon as depicted by the image is priceless and probably one of its kind in anywhere in the world. It’s antiquity; dating back to at least 1750 no doubt, ads further value to its already priceless stature. This artifact would be a pride to any nation to whom it belongs, and in this case the Sinhalese nation.

It belongs to Sinhalese nation because of many reasons;

1.     That it was looted by a force of invading Dutch during an unjust war, from Sinhalese people.

2.     It was an illegal acquisition; Dutch had attempted to conceal the fact that it came from Srilanka for many decades and claimed it was a gift from several other head of states.

3.     All relevant documentation of its acquisition, storage, transportation and display are available on record.

We must be grateful to the Nederland for keeping it in the government possession because, if it became a private property as many of the other war booties, we wouldn’t even know that it still exist. However it’s time to claim back this nationally significant monument.  Srilankan people can display it, at its rightful place which is next to the palace of king of Kandy, from where it was forcibly removed 253 years back.

Our government, even at this late stage, must request the people of Nederland to return this decorated field piece and I cannot see any reason for them to not to honor such a reasonable and just request.

වැරදුනු ලියුම සහ කුණ්ඩසාලේ මාලිගාව

                                      උඩමළුවේ පන්සල
ශ්‍රී ලංකාවේ අවසාන සිංහල රජු වීර පරාක්‍රම නරේන්ද්‍රසිංහ රජතුමාය (1707 - 1739). වයස 17 දී රජකමට පත් වූ ඔහු යකඩ දෝලියකගේ පුත් කුමරෙකු නිසා නොයෙකුත් වාසල කුමන්ත්‍රණ ඔහුට විරුද්ධව ගොඩනැගෙමින් තිබුණි. විශේෂයෙන්ම ඔහු රජ වුවහොත්  ඔහුගේ මවගේ පවුලට විශාල බලයක් හිමි වීමටත් ඒ මගින් බොහෝ විට රාජකීය උරුමයන්ද අනාගතයේදී එම පවුලට අයත් වීමට ඉඩ තිබෙන නිසා වෙනත් ප්‍රධාන පවුල් වලින්  මෙම විරුද්ධ වාදීකම් මතු වන්නට ඇත. 

මෙයින් ගැලවීමට උපක්‍රමයක් කල්පනා කල නරේන්ද්‍රසිංහ රජු තම මවගේ නෑදෑයන් ජීවත් වන පාත දුම්බර ප්‍රදේශයට ගොස් එහි ජීවත් විය. ඔහු ජීවත්වන මාලිගය කුණ්ඩසාල ප්‍රදේශයේ මහවැලි ගග අයිනේ ඉදිකර ගත්තේය. පිහිනුමට ඉතාමත් ප්‍රිය කළ ඔහු මෙලෙස ගග අයිනේ මාලිගය තනා ගැනීම පුදුමයට කරුණක් නොවේ. තම මාලිගය අසල තමන්ට නිතර යාමට ඒමට ඔහු මාලිගය අසල උඩමළුවේ පන්සල නමින් දැන් හැදින්වෙන විහාරයක්ද ගොඩ නගා ගත්තේය. මේ හේතුව නිසා නරේන්ද්‍රසිංහ රජු 'කුණ්ඩසාලේ ' එසේත් නැත්නම් 'සෙල්ලං රජ්ජුරුවෝ' යන අනවර්ථ නාම වලින්ද එකල හැදින්වින.  

මෙලෙස දුම්බර ජිවත් වුවද ඔහු රාජකාරි සහ උත්සව කටයුතු සදහා අගනුවර පිහිටි තම මාලිගය නිතරම පාවිච්චි කළේය. දැන් මහනුවර ලේවැල්ලේ මාලිගා තැන්නේ නටඹුන් වී ඇති රාජකීය පිහිනුම් තටාකයද ඔහුගේ කාලයේ සාදන ලද්දකි. කුණ්ඩසාලයේ සිට බෝධිගල කරත්තමඩ හරහා මාලිගා තැන්නට පැමිණ එතනින් ගගෙන් එගොඩ වී මහනුවර නගරයට ගොස් රාජකාරි කර ආපසු කුණ්ඩසාලය වෙත යාම ඔහුගේ චර්යාව විය. 

 ඔහු මියගිය පසු පළමුවන නායක්කර් රජු ඔටුනු පැළඳි නිසා නැවතත් තත්වය සමනයකට පත්ව රජුගේ වාසස්ථානය මහනුවර මාලිගාව බවට පත් විය. නරෙන්ද්‍රසිංහගේ  මාලිගාව කුන්ඩසාලයේ ගග අයිනේ ඉතාමත් දැකුම්කළු දර්ශනයක් වන්නට ඇත. විශේෂයෙන්ම ගගේ ගුරුදෙනිය පැත්තේ සිට බලන විට මෙම මාලිගාව කලාතුරකින් දකින දර්ශනයක් වුවාට කිසිම සැකයක් නැත්තේය. මෙය පිළිබඳව මා දැක ඇති එකම විස්තරය ලියා ඇත්තේ ඉංග්‍රීසි හමුදාවේ මේජර් ජොන්ස්ටන් විසින් 1804 දිය.

" ඔවුන්ගේ  කාල තුවක්කුවට යාර  200 පමණ පිටුපසින් මහනුවර රජුගේ ප්‍රියතම මාලිගාව තිබුණි. පෘතුගීසි,ඕලන්ද සහ ඉංග්‍රීසින්ගෙන් ලැබුණු නොයෙකුත් ත්‍යාග වලින් මොනවට අලංකාර තිබූ කදිම ගොඩනැගිල සංකීර්ණයකින් මෙය සමන්විත විය.( මේ ඔහු විස්තර කරන්නේ නරේන්ද්‍රසිංහ මිය ගොස් අවුරුදු 170 කට පසුවය )"

ඉංග්‍රීසි හමුදාවේ එක වැරදි ලිපියක් එසේත් නැත්නම් වැරදියට තේරුම් ගත් ලිපියක් නිසා අද අපට මේ මාලිගය බලන්නට ඉඩක් නැත්තේය. ඒ 1804 සැප්තැම්බර් 3 වන දින රාජකීය හමුදාවේ ජෙනරාල් වෙමිස්ගේ අධි සහායක මොව්බ්‍රේ නමැති නිලධාරියා විසින් 3 න් වන රෙජිමේන්තුවේ අණදෙන නිලධාරි මේජර් ජොන්ස්ටන් වෙත යවන ලද ලිපියක් නිසාය. ඔහුට එම ලිපියෙන් දන්වා තිබුනේ කොළඹින්, හම්බන්තොටින්, ත්‍රිකුණාමලයෙන්, මීගමුවෙන්, හලාවතින් සහ පුත්තලමින් මහනුවර ආක්‍රමණය කිරීමට ඉංග්‍රීසි හමුදාංක පිටත්වන බවත් තුන්වන රෙජිමේන්තුව 300 ක් භටයන් සමග මඩකලපුවෙන් පිටත් වී අනෙක් හමුදාංක සමග  මහනුවරදී එකතු වීමට පිටත්විය යුතු බවය. 

ඔවුහු සැප්තැම්බර් 20 වන දින මඩකලපුවෙන් පිටත් වී මහියංගනය පැත්තෙන් මහනුවර දෙසට ගමන් කළහ. 3 වන රෙජිමේන්තුව මෙලෙස මහනුවරට පැමිණෙන අතර අනෙක් පැමිණේ යයි ඔවුන් බලාපොරොත්තු වූ හමුදාවන් මහනුවරට පැමිණෙන්නේ නැත. සමහරක් හමුදා කොටස් මහනුවරට ඇතුළු වන්නට උත්සාහ කලද ඔවුන් පලවා හරිනු ලැබෙයි.එහෙත් 3වන රෙජිමේන්තුව බොහෝවිට ඔවුන් ඒ දිශාවෙන් පැමිණීමක් කෙසේ වත් බලාපොරොත්තු නොවුණු නිසා , බහුතරයක් තුවාල වී හෝ මිය ගියද මහනුවරටත් පැමිණ ඒ හරහා ත්‍රිකුනාමලයටත් යාමට පොහොසත් වෙයි.

මඩකලපු -මහනුවර  අතරමඟ  ගමනේදී  මොවුන් මාලිගා දෙකකටත් දිසාවකගේ නිවෙසකටත් ගිනි තබති  : ඒ රජුගේ මහියංගන මාලිගාව සහ කුණ්ඩසාලේ මාලිගාවයි.දැන් ඒවායේ නටඹුන් වත් සොයා ගන්නට නැත්තේය. මෙලෙස මෙම වැරදියට කියවූ ලිපිය නොවන්නට මේ මාලිගා දෙකම මහනුවර මාලිගාව මෙන් අනාගත පරම්පරාවලට ඉතිරි වන්නට බොහෝ ඉඩ තිබිණ. කුණ්ඩසාලේ මාලිගයෙන්  මේ ගින්නෙන් ඉතිරි වූ එකම කොටස පසුව මහනුවර මාලිගයට පිවිසෙන ස්ථානයේ දමා තිබූ සඳකඩ පහන බව මා අසා ඇත.         

මනරම් අනුරාධපුරය

අපට අනුරාධපුරය කී පමණින්ම සිහියට එන්නේ නටඹුන්ය. පැරණි පන්සල්ය, පිළිවෙලක් නැති පාරවල් සහ වාහන ගමනාගමනයය. නමුත් අප අනුරාධපුරය එකල , ශහශ්‍ර දෙකකට පමණ පෙර මෙරට ජනයාගේ අගනුවර වී තිබෙද්දී කේසේ තිබෙන්නට ඇත්දැයි අපට විනාඩි කිහිපයක් රැගෙන සිතා බලන්නට හැකියාවක් තිබේ, ඒ ජාතින් කිහිපයකට පමණක් තිබෙන සුඛවිහරනයක් අපට තිබෙන නිසාය.

එනම් ජාතියේ මුල සිට මෑතක් දක්වා ඉතිහාසය ලේඛනගත කර තිබීමයි. අපට එය එතරම් අගයක් නැතිවුවාට බටහිර භාෂා පිලිබඳ විශේෂඥයන් බොහෝ දෙනෙකු මේ පිළිබඳ උනන්දුවක් දක්වා පසුගිය සියවසේ මුල්භාගයේදී පාලි භාෂාවෙන් ලිය තිබු එම ග්‍රන්ථය සොයාගෙන ජර්මන් සහ ඉංග්‍රීසි භාෂාවනට පරිවර්තනය කළහ. ජර්මානු ජාතිකවිලියම්  ගයිගර් මහතා, ඉංග්‍රීසි ජාතික ජෝජ් ටර්නොර් සහ මේබල් හාන්ස් බෝඩ් මහත්මිය ප්‍රමුඛ තැනක් ගනියි.

එම වැදගත් කෘතිය වන මහාවංශය හා චුලවංසය අපගේ ජාතියේ ඉතිහාසය මුල සිට අග දක්වාම ලේඛනගත කර ඇත. 1923 දී මෙම ග්‍රන්ථය රයිස් ඩේවිස් මහතාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුවෙන් පත් කරන ලද කොමිටියක් මගින් රජයේ වියදමෙන්ම සංස්කරණය කරන ලදී.

මෙයින්  මහාවංසය අඩු වැඩි වශයෙන් අවුරුදු 844ක් පුරා දිවෙන අතර එම කාලය තුල රජවරුන් 58 දෙනෙකු  රාජ්‍ය  විචාරති. වැඩිම කාලයක් රාජ්‍ය  කරන්නේ පණ්ඩුකාභය රජ තුමාය ( 394-307 ක්‍රිස්තු  පුර්ව ).ඔහුගේ රාජ්ය  කාලය අවුරුදු 70 ක් වෙයි.   මේ කාලය තුල රජ කෙනෙකුගේ සාමාන්‍ය   කාලය අවුරුදු 14 කුත් මාස හයක් පමණ වෙයි. රැජිනියන් දෙදෙනෙකි. ඒ අනුලා දේවිය ( 12-16 ක්‍රිස්තු  වර්ෂ)  සහ සීවලී (ක්‍රිස්තු  වර්ෂ 93) වෙති.
මේ කාලය තුල අප අසල්වැසි ඉන්දියාවේ නොයෙකුත් රාජ්‍ය   වලින් පැමිණෙන ආක්‍රමණ  ගණන තුනකි. ඒවා පහත ආකාරය.

සේන සහ ගුත්තිල                                ක්‍රිස්තු  පුර්ව 177-155 
එළාර                                                  ක්‍රිස්තු  පුර්ව 145-101
පිලයමාර ඇතුළු සෙනෙවියන්               ක්‍රිස්තු  පුර්ව 43-29 

මේ සියල්ලක්ම සිදුවන්නේ අනුරාධපුර නගරයේය. මෙම නගරය මුලින්ම ජනාවාස කරන්නේ අනුරාධ නම් පඬුවස්දෙව් රජුගේ මෙහෙසියගේ ඉන්දියාවේ සිට පැමිණි කුමාරයෙකු විසිනි. ඔහුගේ සහෝදරියවූ භද්දකච්චානා දේවියගේ මුනුබුරකු වූ පණ්ඩුකාභය කුමරු කැරලි ගසා රාජ්‍ය අල්ලා ගෙන ඒ  වනතෙක් ජාතියේ අගනුවර වූ උපතිස්සගම අතහැර  නිර්මාණය සහ වාස්තු විද්‍යාව  පිළිබඳ දැනුම ඇති විශේෂඥයන් ගෙන් විමසා, අනුරාධ ගමට නුදුරින් අගනුවරක් කරවීය. එම නගරය  අනුරාධපුරය වීමට හේතු කිහිපයක් මුල් වූ බව මහාවංශය කියයි. සමහර විට මේ නගරය අපට කොතරම් වැදගත් වුවාද  කිවහොත් එක් හේතුවක් පමණක් හොඳ මදි යයි මහානාම තෙරුන් හට සිතෙන්නට ඇත. හේතු තුන මෙසේය;

 "අනුරාධ  නමැත්තන් දෙදෙනෙකුගේ වාස භූමිය වූ හෙයින්ද, අනුර නමැති නැකතෙන් ගොඩ නැගුනු හෙයින්ද,  අනුරාධපුරය යැයි ප්‍රසිද්ධ  විය". 

තම මාමා වරුන් පස් දෙනෙකු මරා දීර්ග යුද්ධයකින්  රාජ්‍ය අල්ලා ගන්නා පණ්ඩුකාභය කුමරු (382-307 BC) තම විජිතයෙහි සියලු ගම නියම නිර්නයකර නගරයෙහි සංවර්ධනය පහත අයුරෙන් කරවයි.

ඔහුගේ අභිෂේකය සදහා ජලය ගත් පොකුණ විශාල සහ ගැඹුරු කර ජලයෙන් පුරවන ලද්දේය. ඔහුගේ අභිෂේකය සදහා ජලය ලබා ගත් හෙයින් මේ වැව ජයවාපි (ජය වැව) නමින් ප්‍රසිද්ධ විය. 
අනුරාධපුරයට නැගෙනහිරින් කාලවේල යකුන් පදිංචි කරවා, අභය වැවේ පහල කෙලවරේ චිත්‍රරාජ  යකුන්  පදිංචි කරවිය. අතීතයේදී තමන්ට බොහෝ උපකාර කල යක්ෂණිය නගරයෙහි දකුණු ද්වාරය අසල පදිංචි කරවා, තමන්ගේ වෙළඹ තම මාලිගය පරිශ්‍රයේම  ලැගුම් දුන්නේය. සෑම වසරකම ඔහු යක්ෂයන්ට පූජා පැවැත්වූ අතර, උත්සව දිනයන්හි චිත්‍රරාජ  සමග සම අසුන් ගෙන, නැටුම් නරඹා සතුටු විය. 
ඔහු නගරය ආශ්‍රිතව  තවත් නගර සතරක් කරවා, (මෙගා පොලිස්?) අභය වැව, පොදු සුසාන භූමිය, මරණ දඩුවම් දෙන ස්ථානය, බටහිරින් රැජිනියන්ගේ පුදසුනද, වෙස්සවන යකුගේ දේවාලයද, වැදි දෙවියන්ගේ දේවාලයද පිහිටවීය. තවද බටහිර දොරටුව අසල  යෝන සහ මහා බලි කර්ම සදහා දෙවොලක්ද පිහිටවිය.  
ඔහු 500, 200, සහ 150 ක්, චන්ඩාල කුලයේ මිනිසුන්, පිලිවෙලින් නගරයේ වීදි පිරිසිදු කිරීමට, වීදිවල කානු පිරිසිදු කිරීමට, මුර්ත ශරීර සොහොනට ගෙන යාමට සහ සොහොන නඩත්තු කිරීමට යෙදෙව්වේය. මොවුන් සඳහා  ප්‍රධාන  සුසාන භූමියට වයඹ ප්‍රදේශයෙන්  ගමක් ඇති කලේය. එම ග්‍රාමයට  වයඹින් චන්ඩාල කුලයේ මිනිසුන් සදහාද, සොහොනක් ඇති කලේය. එම සොහොන සහ පසන කන්ද අතර, දඩයම් කරන්නන් සදහා නිවෙස් පෙලක් ඉදී  කලේය. 
එයින් උතුරට ගාමණී වැව දක්වා නොයෙකුත් තවුසන් සදහා අසපු ඉදී  කලේය. සොහොනින් නැගෙනහිර වන්නට ජෝතිය නිඝන්ඨයන් සදහා අසපුවක් කරවීය. එම ප්‍රදේශයේ  ගිරි නිඝන්ඨයා සහ තවත් බොහෝ තවුසන් වාසය කලහ. එහි පණ්ඩුකාභය රජු කුම්භාණ්ඩ නිඝන්ඨයා සදහා ඒ නම්න්ම දෙවොලක් කරවීය. 
එයට බටහිරින්; දඩයම්කරුවන්ගේ වීදියට නැගෙනහිරින් මිත්‍යා දෘෂ්ටික  දුෂ්ඨික පවුල් 500 ක් ජීවත් වූහ. ජෝතියගේ නිවස සහ ගාමණී වැව අතර සංචාරක තවුසන්, ආජීවකයන් සහ බ්‍රහමනයන්  සදහා නවාතැන් කරවා ඒ අසලින් ආරෝග්‍යශාලාවක් ද  කරවීය. ( ලංකාවේ ප්‍රථම ආරෝග්‍යශාලාව?)
රාජාභිෂේක ලබා අවුරුදු 10 කට පසු, මුලු දිවයින පුරාම ග්‍රාම  සීමාවන් පිහිට විය. ඔහුගේ මිතුරන් වූ කාලවේල සහ චිත්‍රරාජ  නම් වූ යක්ෂ ගෝත්‍රිකයන්  සමග ඔහුගේ රාජ්‍ය  සම්පත් පරිහරනය කලේය. 

පණ්ඩුකාභය රජ ඇවෑමෙන් ඔහුගේ පුත් මුටසීව කුමරු රජවිය. ඔහු නොයෙක් පළතුරු සහ මල් ගසෙන් හෙබි අලංකාර උයනක් නගරයෙහි කරවීය. රජු ජනතාවගේ මුදලින් සැදු නිසා මේ උයනට තමන්ගේ නාම දාගන්නේ නැත.    උයන සදහා භූමිය තෝරාගත් දිනයේ එකල වර්ෂා කාලයක් නොවූවද මහා වලාකුඵ එකතු වී තද වැසි ඇති වූ  හෙයින්, එම උයන මහා මේඝ වන උයන යනුවෙන් නම් ලැබීය. 
මුටසිව රජුගෙන් පසු ඔහුගේ දෙවෙනි පුත් තිස්ස රජ වෙයි. මිහිදු හිමියන් ඔහුගේ කාලයේ ලංකාවට පැමිණි හෙයින් ඔහුට නවාතැන් දීමට මහා විහාරය ඇතිකරනුයේ මෙම මහා මේඝ උයනේය. 
දැන් ගොඩනැගීම අතර ප්‍රමුඛස්ථානයක් ගන්නේ ආගමික ගොඩ නැගීම්ය  මේ අතර  එතෙක් මෙතෙක් ගොඩනැගී ඇත්තේ යයි සිතිය නොහැකි ගොඩනැගිලි තුනක් වෙයි. ඒවා ගොඩ නැගෙන්නේ මිහිදු හිමිගේ නැගණිය වූ සංගමිත්තා මෙහෙණිය විසිනි.

උපාසිකා විහාරය නමින් ප්‍රසිද්ධ වූ විහාරයේ  සංඝමිත්තා මෙහෙණිය තම අනුගාමිකයන් සමග ජීවත්වුවාය. ඇය එහි ගොඩනැගිලි 12 ක් ගොඩ නැංවූ අතර එයින් 3 ක් අනික් ඒවාට වඩා වෙනස් විය. ඉන් එකක මහා බෝධිය රැගෙන පැමිණි නැවෙහි කුඹ ගසද, තවත් එකක නෞකාව හරවන රෝදයද, අනිකෙහි නැවෙහි රඩරයද  තැබුවාය. ඉන්පසු එම ගොඩනැගිලි ඒ නම් වලින්ම ප්‍රසිද්ධ  විය. ( කුපායත්තිත පිටඝාර, පියත පිටඝාර, අරිට්ඨත පිටඝාර). 

ඉන්පසු දුටුගැමුණු රජු (101-77) එන තෙක් කුඩා විහාර සහ වැව් නගරයට එකතු වෙයි. ඔහු රජවීමට පෙර නගරය පාලනය කරන එළාර ඉතාමත් දැහැමි ලෙස රට පාලනය කල බව මහාවංශය කියයි, බොහෝ උදාහරණද දෙයි. 
නගරය එළාර කල කෙසේ තිබුණේදැයි මහාවංසයේ පහත සුරනිමල බඳවාගැනීම පිලිබඳ උදෘතයෙන් පෙනේ.

"ඔහු පැවසූ ගමන් විස්තරයේ වේගය විශ්වාස කල නොහැකි නිසා දිගාභය කුමරු( දුටුගැමුණු කුමරුගේ වැඩිමහල් සහෝදරයකු) ඔහු පරීක්ෂා කිරීමට සිතා, “මිහින්තලය අසල ද්වාරමංඩල නම් ගමෙහි මා මිත්‍ර  කුණ්ඩලී බමුණා වාසය කරයි, ඔහු සතුව බොහෝ ආනයනය කරන ලද වෙළද බඩු  ඇත. ඔහු වෙත ගොස් ඔහු මා සදහා ඔහු දෙන දෑ රැගෙන එන්න,“ යැයි පවසා ඔහුට ආහාර සලසා ලිපියක් දී පිටත්කර හැරියේය. ඒ උදයේම ඔහු සැතපුම් 70 ක් පමණ ගමන් කර අනුරාධපුරයට ගොස් බමුණා මුණ ගැසුනේය. බමුණා ඔහුට වැවෙන් නාගෙන පැමිණෙන ලෙසට කීවේය. ඔහු තිසා වැවට ගොස් නාගෙන මහා බෝධිය සහ ථූපාරාමය වන්දනා කරගෙන නගරය පුරා ඇවිද, වීදියෙන් සුවඳ විලවුන් මිලට ගෙන උතුරු ද්වාරයෙන් එළියට ගොස් නෙළුම් මල්ද නෙලාගෙන බමුණා මුණ ගැසුනේය. බමුණා ඔහු නගරයට පැමිණි වේගය සහ නගරය අවට ගමන් කල වේගය අසා පුදුමයට පත් වී, 
“මොහු වැදගත් පරපුරකින් පැවත එන දක්ෂයෙකි. එළාර රජු මොහු ගැන දැනගත හොත් ඔහුගේ සේවයට බඳවා ගනු ඇත, මොහු කුමාරයාගේ පියා වෙත යැවිය යුතුය,“ යැයි සිතා නිමිලට පුන්නවද්ධන ඇඳුම් සහ තවත් බොහෝ තෑගි දී ආපසු තම මිතුරා වෙත පිටත් කලේය. හවස් වන විට ඔහු දීඝාභය කුමරු වෙත පැමිණියේය". 
දුටුගැමුණු නගරයට විශිෂ්ට ගොඩනැගිලි 2ක් එකතු කරයි. ඒ රුවන්වැලි දාගැබ සග ලෝ මහා පායයි . මෙයිනුත් ලෝවාමහා පය  අවුරුදු දහසක් පමණ වනතෙක් රටේ  තිබෙන උසම ගොඩනැගිල්ල වෙයි. මේ ඒ පාය පිලිබඳ කෙටි විස්තරයකි.
එම ප්‍රසාදය  එක් පැත්තක් අඩි 150 ක් පමණ වන සතර පැත්තකින් යුක්ත විය. උසත් එපමණම විය. මෙහි බිම් මහල හැර ,තට්ටු නවයක් වූ අතර සෑම තට්ටුවකම ජනෙල් සහිත කාමර 100 ක් විය. සෑම කාමරයකම ජනෙල් යනාදිය රිදියෙන් සහ පඛලු වලින් අලංකාර කර තිබිණ. 
මුළු ගොඩනැගිල්ලේ කාමර 1000 ක් තිබූ අතර, ඒවායේ ජනේල නොයෙකුත් මැණික් වලින් සරසන ලද්දේ විය. එහි මධ්‍යයේ  දිව්‍ය  රථයක් සේ සරසන ලද මැණික් මණ්ඩපයක්  සාදන ලද්දේය. එහි කනු මැණික් ගලින් නිමවා මුතු දම්වැල් එය වටා ඇද තිබිණ. 
එම මණ්ඩපයේ ඇතුලත මැණික් ගල් හතක් ඔබ්බවන ලද ඇත් දළ වලින් සෑදූ සිංහාසනයක් තිබුණි. එය වටා නොයෙකුත් මුතු මැණික් රිදී සහ රත්තරන් වලින් කැටයම් කරන ලද ජාතක කථා විදහා දක්වන කැටයම් සාදා තිබුණි.  

එම සිංහාසනය මත ඇත් දළ වලින් සාදන ලද වටා පොතක්ද, වටිනා මුතු මැණික් වලින් කරන ලද මිල කල නොහැකි ආභරණ සහ වෙනත් උපකරණ තිබුනු බව සඳහන් වේ. මුළු ගොඩනැගිල්ලම තඹ තහඩු වලින් වසා තිබුනු හෙයින්, එම ගොඩනැගිල්ල ලෝහ මහා ප්‍රසාද  යනුවෙන් හැදින්වින. ගොඩනැගිල්ලේ නොයෙකුත් සේදීම් සඳහා තිබු භාජන පවා රනින් නිමවා තිබු බව පැවසේ. මෙය විවෘත කල පසු ධර්මය අවබෝධ කරගත් පිළිවෙලට පහල මාලයේ සිට ඉහල මහල වල කුටි සංඝයා සදහා වෙන් කෙරිණ.  

to be continued.

ඉංජිනේරු දුටුගැමුණු

මේ රුවන්වැලි මහා සැයට මුල්ගල් තැබීමේ උත්සවයයේ විස්තරයයි. 

මහල් දහයකින් යුත් ලෝවාමහා ප්‍රාසාදය සාදා අවසන් වූ පසු මේ ගොඩනැගීමට අතගසන දුටුගැමුණු රජු මේ  සා විශාල ( අඩි 338 ක් උස අඩි 951 භුමියෙහි විෂ්කම්බය ඇති ) ඉදිකිරීමකට එය දරා සිටිය හැකි පදනමක් තනන ආකාරය මෙහි විශේෂයෙන් කැපී පෙනේ. ඔහු යුද්දයට මෙන්ම ඉංජිනේරු විද්‍යාවට මහත් දක්ෂතාවයක් දක්වා ඇති වුවත් ඒ පිළිබඳව එතරම් අගය කිරීමක් පසුකලෙක සිදුවී නැති බව පෙනේ.


අවශ්‍ය  සියලු දෑ සපයා ගත් පසු, වෙසක් පොහොය දින සැයේ  වැඩ කටයුතු ආරම්භ කෙරිණි. ගැමුණු රජු දාගැබ ගොඩනැගීමට නියමිත භූමිය අඩි දහය හමාරක් ගැඹුරට හාරන්නට නියම කලේය. ඉන්පසු හේවායන් ලවා රවුම් ගල් ගෙන්නවා මිටි වලින් කඩා එම වලට දමා සමින් කරවූ සපත්තු ඇන්දවූ අලියන් ලවා පාගවා තද කලේය. ඉන්පසු ප්‍රාතිහාර්යකින්  ලැබුණු අහස් ගඟ වැටෙන තැන ඇති සියුම් මැටි එම ගල් මත හෙලා තද කලේය. එම මැටි මත ගඩොල් එලා ඉන්පසු පහත ආකාරයට ඒ ගඩොල් මත ස්ථර ගොඩනැගුවේ රිදී තහඩුව ඉහලටම වන පරිදිය.  


• අඟල් 7 ක් ඝනකමෙන් යුක්ත වූ රිදී තහඩුවක් 
• සූදුරු තෙල් සහ ආසනික් මිශ්‍රණයක් 
• අඟල් 8 ක ඝනකමින් යුක්ත වූ තඹ තහඩුවක් 
• කපිත්ත ගසේ (දිවුල්)   කිරි සහ රසදිය , පැණි වතුරේ දියකර   
• කඳු මුදුනෙන් ලබා ගත් පලිඟු ගල් ස්ථරයක් 
• සුවඳවත් මරුම්බා  (තෙත ගතිය ඉවත්කරන සුවඳවත් ද්‍රවයක්  ? )
• ගැට ගසන ලද යකඩ කූරු ජාලයක් 
• හිමාලයෙන් ගෙන එන ලද කුරුවින්ද පාෂාණ ( cinnabar ,මැණික් ගල් වර්ගයක්?)
• රළු සිමෙන්ති ස්තරයක් 
• ගඩොල් ස්තරය
• සියුම් මැටි   
• කැබලි වලට කඩා අලියන් විසින් පාගනලද කළුගල් ස්ථරය .  


මෙම අත්තිවාරම නිමවා ගැමුණු රජු සංඝයාට ආරාධනා කර, ඉතාමත් අලංකාර උත්සවයක් පැවැත්වූයේය. මෙම උත්සවය සදහා ඇඳුම් කරත්ත 1008 ක්ද, බොහෝ මුදල්ද, වෙඬරු, සීනි, වැනි තෑගි ජනතාවට බෙදා දීමට පිළියෙල කල බව පැවසේ. මෙම උත්සවයට නොයෙකුත් රට රාජ්‍ය    වලින් පැමිණි භික්ෂූන් ප්‍රමාණය  කොතරම් දැයි කිවහොත්, රහත් භික්ෂූන් පමණක් අනූහය කෝටියක් සිටිය බව පැවසේ. අත්තිවාරම දමා ඇති ස්ථානයට පැමිණි රජතුමා රිදී සහ රනින් කරන ලද නූලක් රැගෙන ඒ සදහා විශේෂයෙන් ලෑස්ති වී සිටිය අමාත්‍යවරයෙකුට  එම සේවකයන් සමග වෙහෙර සදහා සීමාව ලකුණු කරන ලෙස උපදෙස් දුන්නේය.  

මෙම අවස්ථාවේ බොහෝ දැනුම ඇති සිද්ධාර්ථ නැමැති හිමි නමක්, 
“අපගේ රජතුමා මේ තරම් විශාල ස්ථූපයක් හදන්නට පටන් ගත හොත් ඔහු එය අවසන් කර ගැනීමට පෙර මිය යාමට පුලුවන, එසේම ඒසා විශාල ස්ථූපයක් අනාගතයේ නඩත්තු කිරීමද ඉතාමත් අපහසු වනු ඇත”, යැයි සිතා ඒ සා විශාල වෙහෙරක්  සෑදීම නොකර එයට වඩා ප්‍රමාණයෙන්  අඩු චෛතියක් සෑදීමට උපදෙස් දුන්නේය. 
ඉන්පසු ගැමුණු රජු සෑය අත්තිවාරමේ මැද රිදී කළගෙඩි අට කුත්, රන් කළගෙඩි අට කුත්, එය වටා කළගෙඩි 1008 ක් වෘතාකාරයෙන් තැබුවේය. මෙම සෑම කළගෙඩියක් වටාම ඇඳුම් 108 ක් තැන්පත් කලේය. ඉන්පසු රන් ගඩොල් අටක් ගෙන අට දිශාවට තැන්පත් කලේය. පසුව අත්තිවාරමේ නැගෙනහිර දිශාවේ සුවඳ කවන ලද මැටි වලින් මුල් ගල තැබුවේය. ඉන්පසු තවත් ඇමතියන් හත් දෙනෙකු එලෙස මුල් ගල් තැබූහ. ඉන්පසු තවත් උත්සව මාලාවකින් රුවන්වැලි මහා සෑයට මුල් ගල් තැබීම අවසන් විය.

නගර ගොඩනගන්නෝ සහ වින කටින්නෝ - 1

මහනුවර නගරය සෙංකඩගල නගරය ලෙස පටන් ගැනෙන්නේ 15 වන ශත වර්ෂයේ බව පෙනේ. ජයවීර අස්ථානගේ පුතෙකු සේනාසම්මත වික්‍රමබාහු (1473 - 1511)  සාමන්තයෙකු ලෙස කෝට්ටේ අධිරාජ්‍යයේ නාමික ප්‍රාදේශීය පාලකයෙකු ලෙස මෙය අගනුවර කරගත් බව පෙනේ. 

මොහුගේ නමට ඉදිරියෙන් ‘සේනා සම්මත‘ යනුවෙන් සඳහන් වීමෙන් එක්කෝ මොහු කැරලි කාරයෙකු ඒසේත් නැත්නම් සාමාන්තකයෙකුව සිට අධිරාජ්‍යයකින් වෙන්වුනු පාලකයෙකු බව පෙනී යයි. ඔහු රාජ්‍ය පාලනය කරන්නේ සේනාවේ අනුමැතිය මත මිස වෙනත් අයිතියක් නිසා නොවන බව හෝ එසේත් නැත්නම් ඔහුට රාජ්‍ය බලයට හිමිකම් කීමට ඇති ප්‍රධාන අයිතිය සේනාවේ ඔහුට ඇති අනුමැතිය බව විශේෂයෙන් පෙන්වා දෙයි. මොහු දුම්බර ජීවත් වූ බෝධි වංශයේ කුමරෙකු බව පොත්පත් කියයි. මෙවැනි ප්‍රාදේශීය රජවරු බොහොමයක් එකල වරින් වර දුම්බර විසූහ. පහල පිටියේ තුනයා සහ නාපාන ඈපා මෙවැනි නායකයන් ගෙන් දෙදෙනෙකි. 

මෙකල මහනුවර ඉතිහාසය විශේෂයෙන්ම, කරල්ලියද්දේ ජයවීර බංඩාර; අප ඉතිහාසයේ ප්‍රසිද්ධම චරිතයක් වන දෝන කතරිනා කුමරියගේ පියා, රජවන තෙක් එතරම් පැහැදිලිව ලේඛන ගතව නැත. මහනුවර නගරය පිලිවෙලකට රාජකීය අගනුවරක් වන්නේ (1590 - 1604) පලවෙනි විමලධර්මසූරිය රජුගෙන් පසුවය. ඔහු මහනුවර ආසියාවේ විශිෂ්ඨ අගනුවරක් බවට පත් කලේය. ඔහු සීතාවක රාජසිංහ රජු සහ පෘතුගීසීන් පිලිවෙලින් පරාජය කර කන්ද උඩරට රාජධානිය ලංකාවේ එකම රාජධානිය බවට පත්කර මහනුවර එහි අගනුවර බවට පත් කලේය. එපමනක් නොව ඔහු පෘතුගීසීන් හා බලන දී කල අවසන් සටනේදී මහනුවර රාජධානියට නියම හිමිකාරිය වූ වයස 14 ක් පමණ වූ දෝන කතරිනා කුමරිය සටන් බිමෙන්දීම විවාහ කරගෙන කන්ද උඩරට ඔටුන්නට දෙපැත්තකින් හිමිකම් ස්ථාපිත කර ගත්තේය.  

මෙකල ඕලන්දයෙන් ලංකාවට පැමිණි තානාපති වරයෙකු වූ අද්මිරාල් ස්පීල්බර්ගන් ඔහුගේ ගමන් විස්තරයේ මහනුවර ගැන කර ඇති ලියා ඇති සඳහනේ මහනුවර තිබෙන පූජනීය ස්ථාන යුරෝපයේ ප්‍රධාන දේවස්ථාන හා සමාන බවත්, රජුගේ මිදි වතු වලින් සාදන ලද වයින් ලෝකයේ හොඳම වයින් හා සමකල හැකි බවත් ලියා ඇත. 

                            ස්පීල් බර්ගන් හා විමලධර්මසූරිය රජු 

                                                         වැව සෑදීමට පෙර මහනුවර
 විමලධර්මසූරිය රජුගේ අකල් මරණය නිසා (මෙතරම් දේවල් ඉෂ්ඨ සිද්ධ කරගත් ඔහුගේ රාජ්‍ය කාලය අවුරුදු 14 ක් පමණක් විය.) මහනුවර නැවතත් දරුණු යුද්ධ කිහිපයකින් හෙම්බත් විය. ඉන්පසු රජ වූ විමලධර්මසූරියගේ ඥාති සොහොයුරු වූ සෙනරත් රජු බොහෝ විට තම රාජ සභාව පවැත්වැව්වේ කඳුකරයේ වනගතව සිටය. ඉන්පසු මහනුවර යම් අස්වැසිල්ලක් ලැබෙන්නේ දෙවෙනි රාජසිංහ රජු ඕලන්දයින් හා එකතුව පෘතුගීසීන් සම්පූර්ණයෙන්ම ශ්‍රී ලංකාවෙන් 1658 දී එලවා දැමුනු පසුවය.  

මෙලෙස මහනුවර නගරය අලංකාර ලෙස ගොඩනගන විමලධර්මසූරිය රජු ඒ සදහා බොහෝ විට යොදා ගත්තේ සටන් වලදී අල්ලා ගත් පෘතුගීසී සිරකරුවන්ය. සමහර විට ඔහු විසින් ගොඩනගන ලද ගොඩනැගිලි වල යම් යුරෝපීය ආභාෂයක් දකින්නට පුලුවන් වන්නේ මේ නිසාය. ඔහුගෙන් පසු යම් සුලු වෙනස්කම් මහනුවර සිදුවුවද ඔහුගේ රාජ පරම්පරාවේ කුණ්ඩසාලේ නරේන්ද්‍රසිංහ රජු දළදා මාලිගාවට අලුත් අංගයන් කිහිපයක් එකතු කරන තුරු නගරයේ එතරම් වෙනස් කිරීම් සිදුවූ බවක් නොපෙනේ. මෙයින් පසු රටේ අනෙක් බොහෝ තැන්වල මෙන් නගරය අවට වෙහෙර විහාර බොහෝ ගණනක් අලුතින් ගොඩනංවන්නේ කිත්සිරි රජුය. දෙගල්දොරුව, ගල්මඩුව වැනි විහාර ඔහු විසින් තැනුනු ඒවාය. 

මෙයින් පසු මහනුවරට අලුත් එළියක් එක්කරන්නේ එහි අවසාන රජ වූ ශ්‍රී වික්‍රම රාජසිංහ රජුය. ඔහු නගරයේ රජයට අයිත්ව තිබූ කුඹුරු යායක් 1807 දී හෙක්ටයාර් 19 ක වැවක් බවට පත්කරයි. වැවේ බැම්ම කිලෝ මීටර් 3.4 ක් දිග වෙයි. මේ වැවට පහලින් ඇති දෙයියන්නේ වෙල යැයි ප්‍රසිද්ධ භූමියෙහි තිබී ඇත්තේද රජුගේ කුඹුරු යායක්ය; දෙයියන්නේ වෙල (රජුගේ කුඹුරු යාය.) රජු මෙම වැව සාදන්නට ඇත්තේ කුමන හේතුවකට දැයි හරියටම සිතාගන්නට බැරි වුවත් එය පහත හේතු සාධක තුනෙන් එකක් විය යුතුය. 

1. රජයට අයත් දෙයියන්නේ වෙල කුඹුරු සදහා වාරි මාර්ගයක් ඇති කිරීමට; වැවේ සොරොව්වෙන් ජලය ගලා යන්නේත් දෙයියන්නේ වෙල හරහාය. 
2. මහනුවර නගරය අලංකාර කිරීමට; ඔහු මෙම වැව  කිරි මුහුද යැයි නම් කිරීම මෙලෙස හිතන්නට හේතු සාධකයක් වෙයි. 
3. රාජ මාළිගාව හා ඒ අවට ප්‍රදේශය සතුරන් ගෙන් ආරක්ෂා කිරීමට; නගරයේ බෝගම්බර පැත්තේ සිට දැන් පුෂ්පදාන විද්‍යාලය දක්වා  වැවක් සහ වගුරු බිමක් එකල තිබූ හෙයින් එම දිය අගල අම්පිටිය පැත්තට දීර්ඝ කිරීමට ඔහු බලාපොරොත්තු වූවා යැයි සිතන්නට පුලුවන. 

ඉහත කුමන හේතුවකට හෝ සාදන ලද මහනුවර වැව මහනුවර නගරයට විශේෂ අභිලක්ෂණයක් ගෙන දී ඇත්තේය. එහෙත් එයින් නගරයේ දැන් ජීවත් වන්නන්ට සිදුවන්නේ හොඳක්ද නරකක්ද  යන්න පැහැදිලි නැත. රථවාහන ගමනා ගමනය පැත්තෙන් බලන විට නම් මෙය නගර වාසීනට මහත් කරදරයකි.   to be continued....
   

තුආන් කිචෙල් නොහොත් පාර තනන්නා

කඩුගන්නාව දුර්ගයේ ගමන් කරද්දී එම මාර්ගය දැක විශ්මයට පත් නොවන්නකු සිටි දැයි සිතන්නට අපහසුය. උදලු, කැති, පොරෝ හැරෙන්නට  දැන් තිබෙන පාර සැදීමේ උපකරණ කිසිවක් නොමැතිව  1820 දී මෙම මාර්ගය සාදන ලද්දේ කිසිම ඉංජිනේරු පුහුණුවක් නොමැති වයස 16 ක තරුණයෙකු බව දන්නේ නම් අප තවත් කොතරම් පුදුමයට පත්වේද?අනික් විශ්මයජනක කාරණය නම් මේ පාර සැදෙන්නේ කොළඹ නුවර දුම්රිය පාර තනන්නට අවුරුදු 60 කට පෙර වීමය.

මෙම දුර්ග මාර්ගය ලෝකයේ 34 වෙනියට ලස්සන මාර්ගය බව බොහෝ කලකට පෙර මේ ප්‍රදේශය කිට්ටුව පදිංචිව සිටි ජෙනරාල් රණතුංග වරක් කිවූ බවත්, ඒ අවස්ථාවේ ඔහුගෙන් ඇසීම සුදුසු නොවුවත් ඒ තරම් දුරකට - 34 දක්වා , ලස්සනම පාර කෙසේ තෝරන ලද්දේ දැයි මම නිශ්ශබ්දව කල්පනා කල බවත් මට මතකය.

 ඔහු මේ බව කිවේ කඩුගන්නාව පාරේ  බැවුම පැත්තට බතලේගල දෙසට තිබු දර්ශනය වසා ගනිමින් කොළඹ සිට එනවිට පාරේ දකුණු පැත්තේ තිබු කඩ පෙළ අනික් පැත්තට ගන්නට ඔහු විසින් දෑරූ උත්සාහයක් විස්තර කරද්දීය. 

මේ විශ්මිත දුර්ඝ  මාර්ගය තැනීම, විශේෂයෙන්ම කඩුගන්නාව දුර්ගය හරහා යන සැතපුම් 11 සෑදීම බාරව කටයුතු කරන්නේ ලුතිනන් තෝමස් ස්කිනර්ය. 

1820 දී  බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාවේ අග්‍රාන්ඩුකාරයා වුයේ ශ්‍රීමත් එඩ්වඩ් බාන්ස්ය. ඔහු වයස 16 ක් වූ තෝමස් ස්කිනර් නම්  මේ හමුදා නිලධාරියාට කඩුගන්නාව දුර්ගයේ සැතපුම් 11ක් වූ දුර්ග මාර්ගය සාදන්නට උපදෙස් දුන්නේය. ඔහුට ලැබුණු අනෙක් උපදේශය නම් එම පාරේ නැගීම අඩි 20 කට එකකට වඩා සිග්‍ර නොවිය යුතු බවය - අහෝ ඛේදයකි ! ඔහු එය 1/10 යයි කිවේ නම් පාර මිට වඩා බොහෝ කෙලින් වන්නට ඉඩ තිබිණ.    

තෝමස් ස්කිනර් ගේ පියා ලංකාවේ සේවය කරන්නේ ඉංග්‍රීසි හමුදාවේ කර්නල් වරයෙක් ලෙසය. ඔහු ත්‍රිකුණාමලයේ සේවය කරද්දී වයස 14 ක් වූ තෝමස් එංගලන්තයේ සිට ලංකාවට පැමිණෙයි. පියා ඔහුව ඉගෙන ගැනීමට ආපසු එංගලන්තයට යැවීමට සුදානම් වුවද, ත්‍රිකුණාමලයේ සේවය  කරන නාවුක නිලධාරින් දෙදෙනෙකුගේ නිර්දේශ මත බ්‍රව්න්රිග්  ආණ්ඩුකාරයා මෙම දරුවා දෙවන ලුතිනන් වරයකු ලෙස අධිකාරයට පත්කරයි - ආණ්ඩුකාරයා 1949 ජිනීවා සම්මුතියට අනුව ළමා සොල්දාදුවෙකු බඳවා ගැනීමෙන් යුධ  අපරාධයක් කර ඇත්තේ වුවද මෙය සිදුවන්නේ 19 වන ශත වර්ෂයේ  නිසා ප්‍රශ්නයක් නැත.

මොහුට ලැබෙන පළමුවන  රාජකාරිය ලංකා රයිෆල් හමුදාවේ, 19 සහ 83  ත්‍රිකුණාමලයේ තිබු හමුදා කාණ්ඩය  අලුතින් අල්ලාගත් මහනුවර හරහා කොළඹට රැගෙන යාමය. පාරවල් නොමැති  ඒ  කාලයේ වනයේ අත්දැකීම් නොමැති වයස 16 ක තරුණයෙකුට මෙය දුෂ්කර රාජකාරියක් වීම පුදුමයක් නොවේ. ඔහු යටතේ සිටි හමුදා කාණ්ඩයේ මැලේ සොල්දාදුවන් බොහොමයක් සිටින්නට ඇත. ඒ නිසා ඔහුට තුවාන් කිචෙල් (කුඩා නිලධාරියා) යනුවෙන් නමක්ද පට බැඳිණ. මේ නම තිබු මා දන්නා කෙනෙකු නුවර වාසය කළේය. මේ සිංහලෙන් පොඩි මහත්මය වැනි මැලේ නමක් විය යුතුය


කඩුගන්නා දුර්ගයේ පාර කපන්නට ඔහු යටතේ සේවය කරන්නට ඔහුට ලැබුනේ අවට ගම් වලින් රාජකාරී ක්‍රමය යටතේ සේවය කරන ගැමියන් 200 ක් සහ ඔහුගේ අණු කණ්ඩයේ සිටි සොල්දාදුවන්ය. සිංහල රජකාලේ සිට පැවති රාජකාරී ක්‍රමය -  තම ඉඩම් වලට බඳු ගෙවීම වෙනුවට රජයේ මාර්ග, වැව් හෝ ජල මාර්ග වැනි ව්‍යාපෘති වලට වසරකට සති දෙක තුනක් සහභාගි වීම, 1802, දී ඉංග්‍රීසින් විසින් ඉවත් කර ඒ වෙනුවට ගැමියන්ගේ ඉඩම්වල නිෂ්පාදනයෙන් කොටසක් බඳු ලෙස ගෙවීමට නියම කරන ලදි. එහෙත් මෙයට ඇති වූ ජනතා විරෝධය නිසා නැවත එම රාජකාරී ක්‍රමය ඇති කලේ වුවද 1832 දී රාජකාරී බඳු ක්‍රමය සම්පූර්ණයෙන්ම ඉවත් කරන ලද්දේය. 

වසර 50 ක් රජයේ සේවයේ යෙදුනු මේජර් ස්කිනර් ප්‍රථම වරට පාරවල් සෑදීම වැනි ඉංජිනේරු ව්‍යාපෘති සදහා අර්ධ හමුදාමය සාමාජිකයන් 4000 කින් යුත් පුරෝගාමී බලකාය පටන් ගත්තේය.   

ඔහු පොදු වැඩවල යෙදෙද්දී ව්‍යාපෘතිය තිබෙන ස්ථානයේම තල් අතු පහකින් සෑදූ කූඩාරමක ජීවත් වූයේය. පාන්දර 4 සිට රෑ 8 දක්වා වැඩෙහි යෙදුනේය. තමන්ගේ ශරීර ශක්තිය ගැන බොහෝ උනන්දු වූ ඔහු බොන ජලය සහ ආහාර ගැනීම බොහෝ අඩුකර කාය ශක්තිය ගැන නොයෙකුත් පරීක්ෂණ කලේය. මොහුගේ මේ කාය ශක්තිය පිලිබඳ උනන්දුව දැනගත් එක් සිංහල ගම්පතියෙකු ඔහුට සමනල කන්ද මුදුනට නැඟ පහලට එන්නට තරඟයකට අභියෝග කලේය. එම තරඟයේ නගිද්දී ගම්පති තැන ඉදිරියෙන් සිටියද, අවසානයේ ජයග්‍රහණය කලේ ස්කිනර්ය. 

වසර 50 ක රාජ්‍ය සේවයේ, රාජ්‍ය මැනුම්පති හා මහා මාර්ග කොමසාරිස් ලෙසද සේවය කර පසුව මේජර් ස්කිනර් විශ්‍රාම ගෙන ආපසු එංගලන්තයට ගියේය. 

  



  

මඩකලපු සරම් සහ ත්‍රීකුණාමලය

ලංකාවේ කුවේනිය ගෙන් පසු කපු වගාව සහ කපු වලින් රෙදි නිම කිරීමේ කර්මාන්තයක් තිබී ඇති බව මා දැනගත්තේ මේ ලඟදීය. පලමුවෙනි සිංහලයා වන විජය කුමරු කුවේනිය මුණ ගැසෙන විට කුවේනිය සිටියේ කපු කටිමින්ය. එහෙත් ඉන්පසු කපු කර්මාන්තය විශාල ලෙස සිදුවුනැයි මහා වංශයේ ඒතරම් සදහන් වන්නේ නැත. බොහෝ විට මෙය සිදු නොවන්නට ඇත්තේ ලක් පොලොවේ කපු වැවීම සාර්ථක ලෙස සිදු නොවන නිසා විය හැක. 

සාමාන්‍යයෙන් ලංකාවේ ස්වාභාවික දෑ හා කර්මාන්ත පිලිබඳව නිවැරදිව ලේඛන ගත වූයේ යුරෝපීයයන් මෙරටට පැමිණි පසු බව අප අකමැත්තෙන් වුවත් පිලිගත යුතුය. ඔවුන්ගේ වාර්තාවන් වලට අනුව 19 වන ශතවර්ෂයේ මුල් කාලයේ උතුරු ප්‍රදේශයේ හා මන්නාරමේ කපු වගාව බොහෝ සේ ව්‍යාප්තව තිබිණ.

 මෙය ඕලන්ද පාලකයන් විසින් බොහෝ  ධෛර්යමත් කල බව පැවසේ. 1887 බ්‍රිතාන්‍ය පාලකයන්ගේ වාර්තා වලට අනුව අත්යන්ත්‍ර පේශකර්ම ශාලා දකුණු ප්‍රදේශයේ 15 ක්ද, වයඹ ප්‍රදේශයේ 21 ක්ද, නැගෙනහිර ප්‍රදේශයේ 429 ක්ද - කලකට පෙර ප්‍රසිද්ධ වී තිබුනු මඩකලපු සරම් බොහෝ විට මෙහි ප්‍රතිපලයක් විය හැකිය. උතුරෙහි 575 ක්ද තිබුණි. 

නමුත් ඉංග්‍රීසි ආණ්ඩුවෙන් ඉන්දියාවෙන් මෙරටට ආනයනය කරන රෙදි වලින් ලැබෙන රේගු බඳු ප්‍රමාණය අඩු වන නිසා ලංකාවේ නිපදවන කපු රෙදි වලට 5% ක බද්දක් පැනවිණ. මේ නිසා ඉතාමත් සුලු ලැභයක් ලබමින් පවත්වාගෙන ගිය ලංකාවේ කපු වගාව සහ කර්මාන්තය සම්පූර්ණයෙන්ම පාහේ කඩා වැටිණ. 

ඉන්පසු ලංකාවේ කපු කර්මාන්තය ප්‍රධාන වෙනසක් වූයේ වැල්ලවත්ත පෙහෙකම්හල ඇති වීමය. 19 වන ශතවර්ෂයේ අග වැල්ලවත්ත ඇල අසල අතහැර දමන ලද කැලෑ ගත වූ කුරුඳු වගාවක  පටන් ගැනුනු මෙම කර්මාන්තශාලාව කපු කටින යන්ත්‍ර 1000 නුත්, රෙදි වියන යන්ත්‍ර 150 නුත් යුක්ත විය. පටන් ගත් වසරේදීම මෙම කර්මාන්තශාලාව සදහා කපු ටොන් 32 ක් යාපනයේ සිට දුම්රියෙන් කොළඹට ප්‍රවාහනය කෙරුනු අතර   සහ දෙවන වසරේ එය ටොන් 289 දක්වා වැඩි විය. 

මෙම ප්‍රමාණය වසරින් වසර වැඩි වී ටොන් දස දහස් ගණනක් වේයැයි ඉංග්‍රීසි පාලකයන් බලාපොරොත්තු වුවද එසේ සිදු වී ඇති බවක් නම් නොපෙනේ. මෙම කර්මාන්තශාලාවත් සමගම අනාත ළමයින්ට නොයෙකුත් රැකියාවන් පුහුනු කිරීමට නිවාසයක්ද ක්‍රිස්තියානි ආගමික නිකායන් විසින් ඇති කරන ලද්දෙන් කර්මාන්තශාලාවේ පුහුණු සේවකයන් බඳවා ගැනීමේදී මෙම පුහුනු පාසැලෙන් පිටවන තරුණයන් ඉමහත් පහසුවක් විය. 

පෙර සදහන් වූ පරිදි කොළඹ කොටුව අවට කුරුඳු වගා කිරීම විශාල වශයෙන් පැවතිණ. විශේෂයෙන් පෘතුගීසි කාලයේ කුරුඳු වෙළඳාම නිසා නොවේ නම් ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රධාන වරාය වනුයේ ත්‍රීකුණාමල වරාය වන්නට බොහෝ ඉඩ තිබිණ. ගාල්ලේ මෙන් වරායට ඇතුල් වීමේදී ඇති අනතුරුදායක තත්වය එසේත් නැත්නම් කොළඹ වැනි කෝටි ගණනක් වියදම් කර විශාල දියකඩන දෙකක් සෑදීමේ අවශ්‍යතාවය ත්‍රීකුණාමල වරාය තෝරා ගත්තේ නම් ඇති නොවනු ඇත. ශත පහක් වත් වියදම් නොකර ත්‍රීකුණාමල වරාය තරම් ගැඹුරකුත් වසර පුරාම ආරක්ෂාව සහ ඒසා විශාලත්වයත් ලබාගත හැකි වරායක් ලෝකයේ තිබෙනවා නම් එය අතේ ඇගිලි ගානට වඩා අඩුවිය යුත්තේය. 

බොහෝ විට මෙලෙස ත්‍රීකුණාමල වරාය එකල ලංකාවෙි ප්‍රධාන වෙළඳ වරාය බවට පත් වූයේ නම් එය දැන් අපේ අගනුවර වීමට බොහෝ ඉඩ කඩ තිබිණ. අපට කුරුඳු වලින් කරන ලද බලපෑම කොතෙක්දැයි මේ කරුනෙන්ම හිතාගත හැක්කේය.     

2 - අද්මිරාල් ස්පිල්බර්ගන් මහනුවරට පැමිණීම. part 2

                      ස්පී්ල්බර්ගන් ඊනියා මඩකලපු රජු මුණ ගැසීම.
පෙර කොටසට ලින්ක් එක.
http://lakshmanillangakoon.blogspot.com/2017/04/part-1.html

අද්මිරාල් ස්පිල්බර්ගන් ඉන්පසු පුද්ගලිකව මහනුවර රජු හමුවීමට අවශ්‍ය බව දැන්වීය. එය ඉතා අපහසු කාර්යයක් යැයි පවසමින් ඔහු අධෛර්යමත් කරන්නට ප්‍රාදේශීය පාලකයා උත්සාහ කලේය. මෙහි සත්‍යතාවය පරීක්ෂා කිරිමට අද්මිරාල් ස්පිල්බර්ගන් ඔහුගේ නෞකාවේ නිලධාරියෙකු මහනුවර රජු වෙත පිටත්කර හැරියේය. 

මෙම නිලධාරියා 1602 ජුනි මස 15 වන දින මහනුවර බලා පිටත් විය. ohu  ජුලි මස 03 වන දින ආපසු මඩකලපුව වෙත පැමිණිමට සමත්විය. එම නිලධාරියා මහනුවර විමලධර්මසූරිය රජු විසින් තෑගි වශයෙන් දෙන ලද රන් ආභරණ සහ රජු විසින් එවන ලද ලිපියක්ද ගෙන එන ලදි. මේ අතර තිබූ වඩාත්ම වැදගත් ත්‍යාගය වූයේ රජු විසින් එවන ලද ‘සෙගෙනන්‘ නමින් හදුන්වනු ලබන කුඩා ඊතලයයි. මෙම ඊතල කන්ද උඩරට රජුගෙන් ත්‍යාග ලැබීම එකල කෙනෙකුට ලැබිය හැකි ඉහලම ගෞරවයක් ලෙස සැලකිණ. 

විමලධර්මසූරිය අධිරාජ්‍යයා නෙදර්ලන්තයත් සමග මිත්‍රත්වය ප්‍රකාශ කර ඔවුන් සමග වෙළඳාම් කිරීමට ඇති කැමැත්ත දන්වා එවා තිබූ අතර, අද්මිරාල් ස්පිල්බර්ගන් රටින් පිටවීමට පෙර මුන ගැසීමට අවශ්‍ය බවද දන්වා සිටියේය. 

මෙම පණිවඩය ලැබුනු දිනම අද්මිරාල් ස්පිල්බර්ගන් සමග ඕලන්දයෙන් පිටත්ව මුහුදේ අතරමං වූ අනික් නැව් දෙක මඩකලපුවට පැමිණ ඔවුන් සමග එකතු විය. අද්මිරාල් ස්පිල්බර්ගන් කන්ද උඩරට රජු මුණ ගැසීමට යා යුතු බව තීරණය කරන ලදි. අද්මිරාල්වරයා අප්‍රේල් මස 06 වන දින දස දෙනෙකුගෙන් සමන්විත කාර්ය මණ්ඩලයක්ද කැටුව මහනුවර බලා පිටත් විය. තෑගි විශාල ප්‍රමාණයක්ද ඔවුන් විසින් රැගෙන යන ලද අතර, ඔහුගේ පිරිවර අතර සංගීතකරුවන් කිහිප දෙනෙකුද විය. මඩකලපුවේ ප්‍රාදේශීය පාලකවරයා කන්ද උඩරට ගමන සදහා අලි ඇතුන්ද බඩු බාහිරාදිය ඔසවාගෙන යෑම සදහා මෙහෙකරුවන්ද සපයා දෙන ලදි. 

මඩකලපුවෙන් පිටත් වීමට පෙර අද්මිරාල් ස්පිල්බර්ගන්ට කන්ද උඩරට රජු හට ඔහුගේ මිත්‍රත්වය ප්‍රකාශ කිරිමට හොඳ අවස්ථාවක් උදා වුනි. එනම් ඔහු විසින් පෘතුගීසී නැව් තුනක් අල්ලා ඒවායේ තිබූ වස්තුව හා වෙළඳ ද්‍රව්‍ය මහනුවර රජුට ත්‍යාග ලෙස යැවීමට හැකි වීමයි. මෙහිදී එම නෞකාවේ සිටි පෘතුගීසි නැවියන් 40 දෙනෙකුද සිරකරුවන් ලෙස මහනුවරට යවන ලදි. 

මෙම ගමනේ අතරමග සෑම වැදගත් ස්ථානයකදීම කන්ද උඩරට රජුගේ ප්‍රාදේශීය පාලකයන් විසින් අද්මිරාල් ස්පිල්බර්ගන් හා කණ්ඩායම මහත් හරසරින් පිලිගෙන ඔවුනට සංග්‍රහ කර ඉඳුම් හිටුම්ද සපයන ලදි. පට්ටිපොලගම, නිල්ගල, බිබිලේ හා බුබුලේ හිදී රජුගේ පාලකයන් විසින් මොවුන් සදහා විශේෂ උත්සව පවත්වා හරසරින් පිලිගෙන සංග්‍රහ කරන ලදි.  

මඩකලපුවෙන් පසු ඔවුන් ලගා වූ ඊලග ප්‍රධාන නගරය බින්තැන්නයි. මෙහිදී ප්‍රාදේශීය නායකයන් කිහිප දෙනෙකු එක්ව විශාල පෙරහැරක්ද පවත්වා අද්මිරාල් ස්පිල්බර්ගන් පිලිගනු ලැබූ අතර, උඩු වියන් දමා සකස් කර තිබූ විශේෂ නවාතැනක ඔවුන්ට ගිමන් හැරීමට සලස්වන ලදි. 

මෙම නගරය දැන් මහියංගනය වන අතර එකල රජුගේ යුධ නැව් සෑදීම කර ඇත්තේද මහියංගනයේ බව අද්මිරාල් ස්පිල්බර්ගන් ගමන් විස්තරයේ විස්තර කරයි. මෙම නැව් මහියංගනයේ සාදා ත්‍රීකුණාමලය වෙත මහවැලි ගඟ දිගේ ගෙන යන්නට ඇති බව සිතා ගන්නට හැක. අද්මිරාල් ස්පිල්බර්ගන්ට එකල මහියංගනයේදී පවත්වන ලද වාර්ෂික පෙරහැරද නැරඹීමට හැකි විය. මහියංගනයට පසු මහවැලි ගඟ පසුකර පැමිණි අද්මිරාල් ස්පිල්බර්ගන් ඇතුලු කණ්ඩායම පසු දින තෙල්දෙණිය අසල වේඩරුවේ රජුගේ සහෝදරයෙකුගේ මාලිගාවක ලැගුම් ගත්හ. 

 වේඩරුවෙන් පිටත් වූ කණ්ඩායම එකල කුඩා නගරයක් වූ මැද මහනුවරට පැමිණියහ. එහිදී මහනුවර විමලධර්මසූරිය රජුගේ සහෝදරයා  විසින් අද්මිරාල් ස්පිල්බර්ගන් මහත් හරසරින් පිලිගන්නා ලදි. බොහෝ විට මෙම සහෝදරයා විමලධර්මසූරිය රජුගේ ඥාති සහෝදරයා වූ විමලධර්මසූරිය ගෙන් පසු රජ වූ සෙනරත් කුමරු විය හැක. 

                                  
                                    ඔවුන්ගේ ගමන් මාර්ගය.

කන්ද උඩරට රජු විසින් රනින් කැටයම් කරන ලද ඔහුගේ දෝලාව අද්මිරාල් ස්පිල්බර්ගන් සදහා එවා තිබුණි. ඒ සමග අලි ඇතුන්ද, ආහාර, පළතුරු හා වයින්ද අද්මිරාල් ස්පිල්බර්ගන් හා කණ්ඩායම වෙත එවා තිබුණි. එවා තිබූ වයින් මහනුවර රජු විසින් වගා කරන ලද මිදි වත්තකින් ලබා ගත් මිදි වලින් සාදන ලද වයින්ය. ඒවා පෘතුගාලයේ සාදන ලද වයින් වලටද වඩා රසවත් බව අද්මිරාල් ස්පිල්බර්ගන් ගමන් විස්තරයේ සදහන් කර ඇත.    

  

කොනප්පු බංඩාර හෙවත්, දොන් ජෝන් ඔෆ් ඔස්ට්රියා හෙවත් විමලධර්මසූරිය රජතුමා. ( 1598 – 1612)

  

ක්‍රි :ව: 1580 දී සෙංකඩගල රජකම් කලේ කරල්ලියද්ද බංඩාර නම්  රජ කෙනෙකි. එවකට කන්ද උඩරට රාජධානියේ, පේරාදෙනියෙහි වීරසූරිය නම් ජන ප්‍රධානියෙක් වාසය කලේය. 

පෟතුගීසීන් සමග දීර්ඝ කාලයක සිට දරුණු සටන් වල නිරතව සිටි සීතාවක රාජසිංහ රජු කරල්ලියද්දේ බංඩාර, තමන්ට විරුද්ධව පෟතුගීසීන් සමග එකතුවේ යැයි සැකයෙන් හදිසියෙන්ම මහනුවර ආක්‍රමණය කලේය. මෙම ආක්‍රමණය සදහා කරල්ලියද්දේ රජුට පක්ෂපාතීව සිටි පේරාදෙනියේ වීරසූරියද තම පිරිස සමග රාජසිංහ රජුගේ හමුදාවට එකතු විය. 
කරල්ලියද්දේ රජු කතෝලික ආගම වැලඳ කෝට්ටේ දොන් ජුවන් ධර්මපාල සමග පැවැත්වූ කිට්ටු සම්බන්ධතාවයක්, මෙම කන්ද උඩරට ප්‍රධානීන් හා රජු අතර මත භේදයට තුඩු දෙන්නට ඇත. කරල්ලියද්ද රජු පෟතුගීසීන් සමග එකතුව කන්ද උඩරට පෟතුගීසීන්ගේ යටත් ප්‍රදේශයක් බවට පත් කරන්නට යන්නේ යැයි සැකයක්ද මෙකල පැවතින. කඩුගන්නාවේ බලන නම් ස්ථානයේදී ඇති වූ මෙම සටනින් පැරදුනු කරල්ලියද්දේ බංඩාර රජු තම දරුවන් සහ පිරිවරද කැටුව වන්නියට පලා ගියේය.  

කදුකරයෙන් පලා ගිය කරල්ලියද්දේ රජු හා පිරිස උතුරුකරයේ කටුපත නැමැති ස්ථානයේ, තාවකාලිකට ලැගුම් ගත්හ. ඉන්පසු ඔහුගේ බෑණා වූ, කෝට්ටේ ධර්මපාල රජු සහ පෟතුගීසීන්ගේ උදව් ඇතිව මන්නාරමේ පෟතුගීසී කොටුව වෙත පැමිණියේය. එම ගමනේදී කරල්ලියද්දේ බංඩාර රජු වසූරිය රෝගයෙන් මිය ගිය අතර තම සහෝදරියකගේ පුත් කුමරෙකු වූ යමසිංහ බංඩාර උඩරට සිංහාසනයට පත්විය යුතු බවට මරණ මංචකයේදී පැවසීය. 

රජු මිය යන විට අත දරුවෙකු වූ රජුගේ දියණිය වූ කුසුමාසන කුමරිය පෟතුගීසීන් අතර දෝන කතිරිනා යන නාමයෙන් ඇති දැඩිව පසු කලෙක සෙංකඩගල මහ රැජිණ බවට පත් විය. කරල්ලියද්ද රජුගේ බෑනා  වූ යමසිංහ බංඩාර කුමරුද පෟතුගීසීන් අතර ඇති දැඩිව පසු කලෙක කුසුමාසන කුමරියට පෙර ටික දිනකට කන්ද උඩරට ඔටුණු පැලැන්දේය. 

සීතාවක රාජසිංහ රජු විසින් යටත් කල කන්ද උඩරට රාජ්‍යයෙහි යුව රජු වශයෙන් පේරාදෙනියේ වීරසූරිය පත් කල අතර ටික කලකින් වීරසූරිය හා රාජසිංහ රජු අතරද, රාජ්‍ය තාන්ත්‍රික ගැටලු මතු මතුවන්නට පටන් ගැණිනි. වීරසූරිය විසින් කන්ද උඩරට ස්වාධීන රාජ්‍යයක් බවට පත් කරන්නට සැලසුම් කරන්නේ යැයි සැකයක් රාජසිංහ රජු තුල පැවතුන අතර, පෟතුගීසීන් හා නිතරම සටන් වැදුනු රාජසිංහ රජුට අවශ්‍ය සේනා සම්පාදනය කිරීමට සිදුවීම නිසා රාජසිංහ රජු කන්ද උඩරට ජනතාව අතර බලවත් අප්‍රසාදයකට පත්ව සිටියේය. 

මේ හේතුව නිසා වීරසූරිය යුව රජ කන්ද උඩරට පාලනයෙන් ඉවත් කිරීමට, රාජසිංහ රජුට අවශ්‍ය විය. මේ සදහා ඔහු තමා වෙත ගෙන්වා ගැනීමට උපක්‍රමයක් ලෙස කරල්ලියද්ද රජු හා කල සටනින් ජය ගත් අවස්ථාවේ රාජසිංහ රජුට ලැබුණ කන්ද උඩරට රාජකීය වස්තු ලබා ගැනීමට, සීතාවකට පැමිණෙන ලෙසට රාජසිංහ රජු වීරසූරියට ආරාධනා කලේය. 
මෙම වස්තුව අතර කන්ද උඩරට රාජධානියේ ඔටුන්න ඇතුලු තවත් රාජකීය භාණ්ඩද තිබූ හෙයින්, වීරසූරිය තම පිරිවර සමග මේවා ලබා ගැනීම සදහා සීතාවකට පැමිණියේය. රාජසිංහ රජු නොයෙකුත් උපක්‍රම වලින් වීරසූරිය යුව රජු හා ඔහුගේ පිරිවර නිරායුධ කර අල්ලා ගෙන ඔහු කරවට තෙක් පොලවේ වලලා ලී වලින් තනන ලද බෝල වලින් පහර දී මරුමුවට පත් කලේය. 

මේ ආරංචිය සෙංකඩගලපුරට ලැබුණු පසු කන්ද උඩරට සංඝයා සහ ජන ප්‍රධානීන් එකතුව වීරසූරිය බංඩාරගේ පුතු වූ කොනප්පු බංඩාර නැමැති කුඩා දරුවා හේවාහැට හගුරන්කෙතට ගෙන ගොස් සැඟවූහ. මේ ආරංචිය ලැබූ රාජසිංහ රජු තම හමුදා යවා කොනප්පු බංඩාර ලබා නොදුනහොත් හගුරන්කෙත නගරය විනාශ කරන බවට තර්ජනය කලේය. නගර වැසියන් බියට පත්ව කොනප්පු  බංඩාර හා සමානකම් ඇති වෙනත් දරුවෙකු රාජසිංහ රජුට භාරදී රජු රැවැට්ටුවෝය. එහෙත් පසුව සත්‍ය  දැන ගන්නට ලැබී ඔහු රැවටූ බොහෝ පිරිස් සහ සංඝයා, රාජසිංහ රජු විසින් මරා දමන ලද බව එකල ලියවුන පොතක් වන ‘මන්දාරම්පුර පුවත‘ හි සඳහන් කර ඇත. 

මන්දාරම්පුර පුවත එය විස්තර කරන්නේ මෙසේය. 

ණැනැති දනන් හේවාහැට වැසි             සියලා
සිටිනා ලෙඩින් පෙලෙනා කුමරු           ලංවෙලා
එවැනි රුවින් සම අන් කුමරෙක් හු        බලා
ගෙන්න දෙමින් රැවටූ රජසිංහ               එකලා

එවිට නිරිඳු ඔහු මුරකරවා                      එදින
සැට ඇඳුතු ඔංඩුවක් සගුන්                    මරමින
සියලු වෙහෙර ගිණිලා පාලු                  කරමින
පලියගත්තු ඒ කුමරු නික්මු                  බැවින

මෙලෙස ජීවිතය බේරා ගත් කොනප්පු බංඩාර ආරක්ෂා සහිතව කොළඹ සිට පෘතුගීසීන් වෙත යවන ලදි. මන්දාරම්පුර පුවත ග්‍රන්ථයෙහි ඔහු එලෙස පෟතුගීසීන් වෙත යැවීම මෙලෙස විස්තර කෙරේ. 

රාජසිංහ නිරිඳු රැවටී මෙලෙස              ගියවර
ලක්දිව ඉසුරු ලැග සිටිනා කොළොම්   පුර 
පෟතුගාල් රජහු වෙත පඬුරුත් සමග      කර 
කොනප්පු බංඩාර හැරියෝ භාර           කර

 පෟතුගීසීන් විසින් කොනප්පු බංඩාර කුමරු දොන් ජෝන් ඔෆ් ඔස්ට්රියා (Don John of Austria) යන නමින් භෞතීස්ම කරන ලදි. ටික කලක් කොළඹ කොටුවේ පෟත්‍රගීසීන් සමග වාසය කල තරුණ කොනප්පු බංඩාර, එවකට කෝට්ටේ ධර්මපාල රජුගේ ප්‍රධාන නිලධාරියෙකු වන තම්මිටරාළ නැමැත්තාගේ දියණියක් සරණ පාවා ගත්තේය. ටික කලක් කොළඹ කොටුවේ වාසය කරන අතර තුර කොනප්පු බංඩාර හා ඔහුගේ ඥාති සහෝදරයෙකු වන සලප්පු බංඩාර නැමැත්තා සමග ඇති වූ ද්වන්ද සටනකදී සලප්පු බංඩාර මරණයට පත් වූ බව සඳහන් වේ. 

මෙම මිනී මැරුම නිසා අවමානයට පත් කරන ලද කොනප්පු බංඩාර, එකල පෘතුගීසීන්ගේ ආසියාවේ පිහිටි ප්‍රධාන බලකොටු නගරය වූ ඉන්දියාවේ ගෝවේ නගරය වෙත පිටුවහල් කර යවන ලදි. 

දක්ෂ රණශූරයෙකු වූ කොනප්පු බංඩාර ගෝව නගරයේ වාසය කරන අතර තුරදී එහි විසූ රණශූරයෙකු වූ පෘතුගීසි කපිතාන් වරයෙකු ද්වන්ද සටනකින් ජීවිතක්ෂයට පත් කලේය. මෙම මිය ගිය පෘතුගීසි රණශූරයා නිසා මෙම නගරයේ වැසියන් මහත් කරදරයකට පත්ව සිටි හෙයින් මෙම සටනින් පසු කොනප්පු බංඩාර ගෝවේ පෘතුගීසීන් අතර මහත් ප්‍රසිද්ධියට හා ජන ප්‍රසාදයට පත් විය. 

මෙම ක්‍රියාව නිසා මොහුට ලබා දී තිබූ දඬුවම ඉවත් කල අතර, නැවත වරක් කොළඹට ආපසු පැමිණීමටද පහසුකම් සැලසින. ඉන් පසු ටික කලක් පෘතුගීසීන් සමග කොළඹ කොටුවේ වාසය කල කොනප්පු බංඩාර, පසුව ඔවුන්ගේ හමුදාවේ ජේෂ්ඨ නිලධාරියෙකු ලෙස කටයුතු කලේය. සීතාවක රාජසිංහ රජු කොළඹ කොටුව වට කල අවස්ථාවේ එම කොටුවෙහි සෙබස්තියන් කෙලවරේ සිට ඇන්ටෝනියෝ කෙලවර දක්වා ආරක්ෂාව භාරව තිබුනේද කොනප්පු බංඩාර වෙතය.

                       මුල් කාලයේ කොළඹ  පෘතුගීසි බලකොටුව.

මේ වන විට දෝන කතිරිනා කුමරිය මන්නාරම් කොටුවේද, යමසිංහ කුමරු කොළඹ කොටුවේද, පෘතුගීසීන් සමග ජීවත් වූහ. පෘතුගීසීන්ගේ අනාගත බලාපොරොත්තුව වූයේ මෙම රාජකීයයන්ගේ රාජ්‍ය උරුමය හරහා කන්ද උඩරට රාජධානියේ අයිතිවාසිකම් ලබා ගැනීමටය. මෙම කුමරුට කන්ද උඩරට රාජ්‍ය ලබා දී, කන්ද උඩරට පෘතුගීසී රාජ්‍යයේ කොටසක් ලෙස තබා ගැනීමට කල්පනා කල පෘතුගීසීහු එම කටයුතු සදහා විශාල හමුදාවක් සම්පාදනය කලහ. 

මෙම වකවානුව වන විට සීතාවක රාජසිංහ රජු ඔහුගේ දරදඬු පාලනය නිසා, කන්ද උඩරට ජනතාව අතර බලවත්  අප්‍රසාදයට පත්වෙමින් සිටියේය. මෙම අවස්ථාවේ ගම්පොල දේවියගේ මුණුපුරෙකු වූ, ක්‍රිස්තියානි ආගම වැලඳගෙන සිටි දොන් ප්‍රැන්සිස්කෝ ඉලංගකෝන් මුදලි විසින් රාජසිංහ රජුට විරුද්ධව මහනුවර කැරලි ගසා, පෘතුගීසීන් අතර සිටි යමසිංහ කුමරුට කන්ද උඩරට රාජධානියට පැමිණෙන ලෙසට ආරාධනා කලේය. යමසිංහ කුමරු සහ පෘතුගීසි හමුදා මහනුවරට එන අතර මඟ මාතලේ වහකෝට්ටේ නම් ස්ථානයේදී දොන් ප්‍රැන්සිස්කෝ විසින් උඩරට රාජධානිය යමසිංහ කුමරුට පැවරූ අතර, යමසිංහ කුමරු කන්ද උඩරට රජු බවට ප්‍රකාශ කලේය.       

යමසිංහ කුමරු මහනුවර රජු බවට අභිශේක ලැබු පසු, පෘතුගීසින් විසින් කොනප්පු බංඩාර කන්ද උඩරට රාජ්‍යයේ සේනාධිපති ලෙස පත් කරන ලදි. මහනුවර ආක්‍රමණය සදහා දැඩි කැපවිමකින් කටයුතු කල කොනප්පු බංඩාර, මහනුවර රාජධානියේ අවසාන රජු වශයෙන් සිටියේ තම පියාවු වීරසුරිය නිසා කන්ද උඩරට රාජ්‍යයේ යමසිංහ කුමරුට නොව තමාට ලැබිය යුතුයැයි කල්පනා කලේය.

මේ අතර හදිසියෙන්ම දොන් පිලිපේ (යමසිංහ කුමරු) මියගිය අතර, කොනප්පු බංඩාර විසින් වසදී මොහු මරාදැමු බවට සැකයක් එකල පැවතුණි. යමසිංහ රජුගෙන් පසු පෘතුගීසින් විසින් ඔහුගේ කුඩා පුත් කුමරාවු දොන් ජෝහා අභිශේක කරන ලදි. එහෙත් මේ වනවිට කොනප්පු බංඩාරට කන්ද උඩරට ජනතාව අතර මහත් ජන ප්‍රසාදයකට පත්ව බලයක් ගොඩනගා ගැනිමට හැකියාව ලැබී තිබු හෙයින්, කන්ද උඩරට ජනතාවගේ ඒකමතික සහයෝගයෙන් ඔහු පළමුවන විමලධර්මසුරිය නමින් මහනුවර රජවිය. 

ඔහු තමන් මහනුවර රජු බවට ප්‍රකාශ කරමින් පෘතුගීසීන්ට කන්ද උඩරටින් පිටව යාමට දින පහක් කල් දුන්නේය. පෘතුගීසීහු තමන්ගේ බලය පිරිහෙමින් පැවති හෙයින්ද, මහ ජනතාව කොනප්පු බංඩාර වටා එක්රොක්වූ හෙයින්ද, ඔවුන් වාඩිලාගෙන සිටි පේරාදෙනියේ ගන්නෝරුව අතහැර කොළඹ බලා යාමට පිටත්වූහ. 
පෘතුගීසීන් ඔවුන් විසින් රාජාභිෂේක කල දොන් ජෝහා කුමරු වහකෝට්ටේට හා එතැනින් කොළඹට රැගෙන ගොස්, කොළඹ පෘතුගීසි අධ්‍යාපන ආයතනයක් වූ, ෆ්රැ න්සිස්කෝ විදුහලට (Colegio S Francisco) අධ්‍යාපනය සදහා ඇතුලත් කරන ලදි. ඉන්පසු 1594 දන්තුරය සටනින් පෘතුගීසීන් මහත් පරාජයට පත් වූ හෙයින්, මෙම කුමාරයාගේ ආරක්ෂාව සදහා ඔහු ඉන්දියාවේ පෘතුගීසි පාලන මධ්‍යස්ථානයක් වූ ගෝව නගරයට යැවූහ. 

එහිදී ‘රජවරු තිදෙනාගේ විද්‍යාලය‘ (College of Three Kings) වෙත ඇතුල් කරනු ලැබූ මෙම කුමරු, 1610 දී පමණ පෘතුගාලයේ ලිස්බන් නගරයට යවන ලදුව” අධ්‍යාපනය සදහා ආගමික පාසැලකට (Convento de S Francisco) ඇතුලත් කරන ලදි. 


Convento de S Francisco

එහිදී මෙම කුමරුට කෘසඩෝස් (Crzados) 2000 ක වාර්ෂික දීමනාවක් ලබාදී වැඩිදුර අධ්‍යාපනය සදහා පෘතුගාලයේ කොයිම්බා නගරයෙහි රාජකීය විද්‍යාලයට ඇතුල් කිරීමට පෘතුගීසී රජයෙන් සැලසුම් කලද, මෙම කුමරු එය ප්‍රතික්ෂේප කර ලිස්බන් නගරයෙහි රාජ සභාවේ රාජකීයෙකු ලෙස ජීවත්වීමට කැමැත්ත පල කලේය. 


ඔහුගේ ඉල්ලීම පිට රජ කෙනෙකුගේ පැවැත්මට සරිලන පරිදි නිවාස සහ අනෙකුත් පහසුකම්ද, වාර්ෂිකව කෘසඩෝස් 4000 ක දීමනාවක්ද, පෘතුගීසි රජයෙන් ලබාදෙන ලදි. තමන්ට ලැබෙන පහසුකම් ඔටුන්න හිමි කුමාරයෙකුට තරම් නොගැලපෙන බව පවසා පෘතුගාලයේ රජු සමග සාකච්ඡා කර කුමරු කන්ද උඩරට වෙල්ලස්ස සහ සත්කෝරලය තමන්ගේ ඇති රාජකීය අයිතිය පෘතුගීසීන්ට පවරා දෙනු ලදුව, පෘතුගීසි රජ විසින් ස්පාඤ්ඤ වංශාධිපතියෙකු ලෙස බිෂොප්වරයෙකු හා සමාන තත්වයට පත් කරන ලදි. ඔහුට ලබා දෙන දීමනාවන්ද කෘසඩෝස් 8000 ක් දක්වා ඉහල දමන ලද අතර, ඉන්පසු ස්පාඤ්ඤයේ මැඩ්රීඩ් නුවර ස්පාඤ්ඤ රාජ සභාවේ වාසය කලේය. 

1642 වර්ෂයේ වයස 74 ක් ගත වී ලිස්බන් හිදී මියගිය මෙම කුමරුට ඩෝනා මරියාඩා කැන්ඩියා  නමින් දියණියක් සිටි අතර, කුමරු මියගිය පසු ඇය විලා ලොන්ගා කන්‍යාරාමයේ කතෝලික පූජකවරියක් බවට පත්ව එහි අවුරුදු 59 ක් ගත කිරීමෙන් පසු 1708 දී මියගියාය. බොහෝ විට කුමරු තම දියණියන්ට කැන්ඩියා යනුවෙන් නම් කරන්නට ඇත්තේ කන්ද උඩරට රාජධානියේ උරුමය නිසා වන්නට පුලුවන. පෘතුගීසීන් විසින් එකල කන්ද උඩරට රාජ්‍යය හදුන්වන ලද්දේ ‘කැන්ඩියා‘ යන නමිනි. 

මේ අතර කොනප්පු බංඩාර මහනුවර රජ වූ බවට ආරංචිය ලද සැනින් සීතාවක රාජසිංහ රජු මහත් කලබලයට පත්විය. ඔහුගේ පියා තමා අතින් මියගිය හෙයින්ද, කොනප්පු බංඩාරගේ රණශූරත්වය පිළිබඳව අසා තිබූ බැවින්ද, ඔහු මහනුවර සේනා සංවිධානය කිරීමට පෙර, ඔහු යටත් කරගත යුතු යැයි රාජසිංහ රජු කල්පනා කලේය. එහෙයින් ඔහු යටතේ සිටි ඉන්දියානු සේනාධිපතිවරයෙකු වූ අරිට්ඨ කීවෙන්ඩු පෙරුමාල් නැමැත්තා යටතේ බලවත් හමුදාවක් මහනුවර ආක්‍රමණය කිරීමට පිටත් කර හැරීය. 

                                      බලන කොටුව

බලන නම් ස්ථානයේදී මෙම හමුදාවට මුහුණ දුන් විමලධර්මසූරිය රජු,  ඔවුන්ට බලනින් ඇතුල්වීමට ඉඩ නොදුණි.

 මෙම සටනින් පසු තමන්ගේ හමුදාවේ ඉතිරි කොටසත් සමග පැමිණ මාවෙල නැමැති ස්ථානයේ කඳවුරු බැදගත් සීතාවක රාජසිංහ රජු, විමලධර්මසූරිය රජු වෙත පණිවිඩයක් යැවීය. 

එයින් කියවුනේ විමලධර්මසූරියට තම පියාට අත්වූ ඉරණම වූ කැබලි වලට කැඩී මියයාම ඉක්මනින්ම බලාපොරොත්තු විය හැකි බවයි. 

තම පියා තමා මෙන් කල්පනාවෙන් වැඩකලේ නම්, ඔහුට එම ඉරණම අත් නොවන බවත්, තම පියාට සිදු කරන ලද අපරාධයට පලි ගැනිමට තමාට දැන් අවස්ථාවක් ලැබී තිබෙන බවත් රාජසිංහ රජුට දන්වා යැවූ විමලධර්මසූරිය, තම කුඩා හමුදාවත් සමග රාජසිංහ රජුගේ හමුදාව වෙත කඩා පැන්නේය. 

මෙම සටනේදී ඉමහත් කාලයකට පසු විමලධර්මසූරිය රජු, පෙර සිංහල අධිරාජයන් සටන් බිමට පිවිසුනු සම්ප්‍රදායට අනුව, සුදු පැහැති මුතු කුඩ දෙකක් පෙරටු කොට ගෙන සටන අවසාන වන තෙක් සටන් බිමෙහිම සිට උස් හඬින් අණ දෙමින් පුද්ගලිකව සටන් මෙහෙයවීය. 

එම සටනින් පැරදුණු සීතාවක රාජසිංහ රජු ආපසු යන ගමනේදී කකුලේ උණ කටුවක් ඇණුනු අතර, පරාජය නිසා ඔහු කොතරම් කනගාටුවකට පත්ව සිටියේද යත්, තම කකුලට බෙහෙත් කරන්නට නොදී එයින් මියගිය බවටද, ඔහුගේ මුනුබුරෙකු විසින් කරන ලද කුමන්ත්‍රණයකින් විෂ ශරීර ගතකර මරා දැමූ බවටද ජනප්‍රවාද තිබේ.  කැලණි ගඟ දිගේ රුවන් වැල්ලට යාමට රාජකිය යාත්‍රාවට ගොඩවූ රාජසිංහ රජු, ඒ යාත්‍රාව තුලදීම මිය ගියේය



සීතාවක රාජසිංහ රජුගේ සොහොන.


රාජසිංහ රජු පරදා බලනේ සටන ජයග්‍රහණය කර ආපසු මහනුවරට පැමිණි කොනප්පු බංඩාර, කන්ද උඩරට අගරජ ලෙස විමලධර්මසූරිය නමින් රාජාභිෂේක ලැබීය. 

රාජසිංහ රජුගෙන් පසු සීතාවක රාජධානිය පෘතුගීසීන්ට යටත් වූ හෙයින්, මහනුවර සිංහල රාජ්‍යයේ අගනුවර බවට පත්විය. මෙලෙස ඔවුන් යටතේ සිටි, රජ පවුලකින් පැවත නොඑන මුදලිවරයෙකු, ඔවුනට විරුද්ධව මහනුවර රජවීම තමන්ට මහත් අවමානයක් බව සැලකූ පෘතුගීසීහු, කෙසේ හෝ විමලධර්මසූරිය රජු හා සටන් කොට මහනුවර අල්ලා තම යටතට ගැනීමට මහත් අධිෂ්ඨානයකින් උත්සාහ කලහ. 


මෙම අරමුණ සාක්ෂාත් කරගැනීම සදහා එකල ඉන්දියාවේ සිටි පෘතුගීසී පාලකයා විමලධර්මසූරිය රජු හා කන්ද උඩරට රාජ්‍යයේ යටත් කර ගැනීම සදහා, කොළඹ පෘතුගීසීන් වෙත බලවත් පෘතුගිසී හමුදාවක් එවීය. 

                                       විමලධර්මසූරිය රජු. 


මෙම හමුදාවේ නායකයා වශයෙන් පෙරෝ ලොපෙස් ඩි සූසා නැමැති සටනෙහි දක්ෂ සෙනෙවියකු පැමිණි අතර, මෙම හමුදාව සහ සීතාවක රාජසිංහ රජුගේ සේවයේ නිලධාරියෙකු වූ අරිට්ඨකීවෙණ්ඩු පෙරුමාල් යටතේ තිබූ විශාල සිංහ හමුදාවක් මහනුවර බලා පිටත්විය. මෙම අරිට්ඨකීවෙණ්ඩු පෙරුමාල්, රාජසිංහ රජු මියගිය පසු ඔහුගේ වස්තුව බොහොමයක් අත්පත් කරගෙන විශාල හමුදාවක නායකයා බවට පත්ව ‘ජයවීර බංඩාර‘ යන නමින් ප්‍රසිද්ධව සිටියේය. මෙම සංයුක්ත හමුදාවට සොල්දාදුවන් 150,000 ක් පමණද, අලි ඇතුන් 1200 පමණද, භාණ්ඩ ඇදීම සදහා දස දහස් ගණන් ගොනුන්ද යොදා ගැණින.

මේ සමගම දෝනකතිරිනා කුමරියද මහනුවරට රැගෙන ගොස්, උඩරැටියන්ගේ කැමැත්ත ඇය තුලින් ඔවුන් වෙත ලබා ගැනීමට පෘතුගීසීන් සැලසුම් කලහ. ඒ සදහා අතරමගදී මෙම හමුදාව මන්නාරමේ එවකට නැවතී සිටි දෝනකතිරිනා කුමරියද ගෙන්වා ගත්හ. දෝනකතිරිනා කුමරිය කරල්ලියද්ද බංඩාර රජුගේ දූ කුමරිය වූ නිසා, කන්ද උඩරට ජනතාව මැයගේ රාජ්‍ය උරුමය පිළිගන්නා බව පෘතුගීසීන් දැන සිටියහ.

විමලධර්මසූරිය රජුට මෙයට විරුද්ධව සම්පාදනය කරගත හැකිවූයේ 30,000 ක පමණ හමුදාවක් පමණි. රජු දින කිහිපයක බලවත් සටන් වලින් පසු කැලෑවට පලාගිය අතර, පෘතුගීසීන් දන්තුරය හා මහනුවර යන ස්ථානවල කඳවුරු බැඳගත්හ.

දෝනකතිරිනා කුමරිය බලන නම් ස්ථානයෙන් ඇතුළු වී මහනුවරට පැමිණෙන තෙක්, මග දෙපස රැස්ව සිටි ජනතාව ඇය මහත් ගෞරවයෙන් සහ ආදරයෙන් පිලිගත්හ. කුමරිය මහනුවර නගරයට ඇතුළු වන අවස්ථාවේ පෘතුගීසී සෙන්පති දොන් පෙඩ්රෝ  සහ අනෙකුත් ජේෂ්ඨ නිලධාරීන් දණින් වැටී ගෞරව කර ඇය පිලිගත්හ. කන්ද උඩරට අනෙකුත් ජන ප්‍රධානීන්ද, කන්ද උඩරට රාජ්‍යයද පරම්පරාවේ අවසාන පුරුක වූ ඇය මහත් හරසරින් පිළිගෙන, ඇය වෙත ඇති තම රාජපාක්ෂකභාවය පිළිබඳ ප්‍රතිඥා දුන්හ.

ඇය දන්තුරේ සිට මහනුවරට ගමන් කරන තෙක් මග දෙපස රැස්ව සිටි ජනතාව සදහා රන් හා රිදී කාසි දෝලාවේ සිට විසිකරමින්, ජනතාවට ආචාර කරමින් මහනුවර දක්වා ගමන් කල බව සඳහන් වේ. දින 03 ක රාජකීය සැණකෙලි වලින් පසුව ඇය කන්ද උඩරට අගරැජිණිය ලෙස ඔටුනු පලඳවන ලද අතර, එම සම්පූර්ණ උත්සවය සදහා රත්තරන් ටොන් 19 ½ ක් පමණ වටිනා මුදලක් වැය වූ බව සඳහන් වේ.

මෙහිදී අරිට්ඨකීවෙණ්ඩු පෙරුමාල් හා පාතුගීසීන් අතර මතභේදයක් හට ගත්තේය. මෙම මතභේදයෙන් පසු පෘතුගීසී සේනාධිපතියා විසින් කුමන්ත්‍රණය කර ජයවීර බංඩාර මරා දමන ලද අතර, ජයවීරගේ හමුදා පෘතුගීසීන් අතහැර සටනින් ඉවත්වූහ.

මෙම මතභේදයට හේතුව හරිහැටි පැහැදිලි නැති නමුත්, අරිට්ඨකීවෙන්ඩු දෝනකතිරිනා විවාහ කර ගැනීමට හා ඉන්පසු පෘතුගීසීන් යටතේ, කදුරට යුව රජකමට පත්වීමට තිබූ බලාපොරොත්තුවට පෘතුගීසීන් විරුද්ධ වීම මෙයට මූලික හේතුව වන්නට පුලුවන. 

මෙම මතභේදයෙන් පසු අරිට්ඨකීවෙණ්ඩු සහ විමලධර්මසූරිය රජු අතර ලියුම් ගණුදෙනුවක් සිදුවිය. මෙකල මහනුවර අවට සැඟවී සිටි විමලධර්මසූරිය රජු පෘතුගීසීන් හා ජයවීර බංඩාර අතර මතභේදයක් ඇතිකිරිමට, ඔහු හා කුමන්ත්‍රණයක් සිදුවන බව පෙන්වීමට ලිපි දෙකක් පෘතුගීසීන් අතට ලැබීමට සැලැස්වූ බවද, එලෙස ලියූ ලිපි දෙක තම විශ්වාසවන්තයෙකු අත යවා එය පෘතුගීසීන් විසින් අල්ලා ගැනීමට ඉඩ තැබූ බවද, එකල පෘතුගීසී ලේඛකයන් පවසයි.

එම ලිපි වලින් අරිට්ඨකීවෙණ්ඩුගේ හමුදාව විමලධර්මසූරිය රජු සමග එකතු වීමටත්, පෘතුගීසීන් පරාජය කර ඔහුට විමලධර්මසූරිය රජු යටතේ සීතාවක රාජධානිය දීමටත් සාකච්ඡා විය.

එහෙත් මෙම සිද්ධියෙන් අධෛර්යමත් නොවූ පෘතුගීසීන් මහනුවර බලා ගමන් ඇරඹූහ. බලන දී පෘතුගීසී හමුදාව වටකර විමලධර්මසූරිය ඉතා දරුණු සටන් වලින් පසු මුලු පෘතුගීසී හමුදාවම සමූල ඝාතනය කල අතර, ජෙනරාල් දොන් පෙඩ්රෝද මරුමුවට පත්විය. එම අවස්ථාවේ තමාගේ දරුවා ඔහු විමලධර්මසූරිය භාරයට පත් කලේය.


මෙම බලන සටනෙහිදී පෘතුගීසී සමූල ඝාතනය කිරීමෙන් පසු, විමලධර්මසූරිය රජු පෘතුගීසීන් යටතේ පසු වූ දෝනකතිරිනා කුමරිය එම සටන් බිමේදීම විවාහ කර ගත්තේය. මෙලෙස කරල්ලියද්දේ රාජ පරම්පරාවේ අවසාන ඔටුන්න හිමි කුමරිය හා විවාහ වීමෙන්, කොනප්පු බංඩාරට උඩරට රාජධානිය සදහා හිමිකම් කීමට විශේෂ අයිතියක් ලැබුණි. මෙම විවාහ මංගල්‍යය උත්සවය ඉතා අලංකාර ලෙස දින 110 ක් පුරා මහනුවර නගරයේ පැවැත්විණ. මෙය කොතරම් ඉහලින් පැවැත්වුනිද යත්, එම උත්සවයට වියදම් කරන ලද මුළු මුදල පගෝදි 968,754 ක් විය.

                පෘතුගීසි සිරකරුවන් සෙංකඩගල මාලිගය ගොඩනැගීම.
පෘතුගීසින්ගෙන් ලබාගත් වස්තුව ද ආයුධ උපයෝගි කර ගනිමින්, කොළඹ හා ගාල්ල හැරෙන්නට ලංකාවේ මුලුමනින්ම තම අණසක යටතට ගත් විමලධර්මසුරිය රජු, ඉන්පසුව ශ්‍රී  ලංකාවේ ආරක්ෂාව තහවුරු කිරිමට කටයුතු සම්පාදනය කළේය.

තම රාජධානිය සතුරන්ගෙන් ආරක්ෂා කරගැනිමට ශක්තිමත් බලකොටු පද්ධතියක්ද,  සතුරන් පැමිණෙන බව කලින් දැනගැනිමට රාජධානිය වටා උස් ස්ථාන වල කුඩා කදවුරු විශාල ගණනක්ද ඇති කල විමලධර්මසුරිය රජු, සෙංකඩගල ප්‍රදේශයේදි මනරම් මාළිගයක්ද තැනවිය. මෙම මාළිගාව දිය අගල් හා බලකොටු සහිතව පිහිටවු අතර, එය තැනිම සදහා ප්‍රයෝජනයට ගන්නා ලද්දේ පෘතුගීසි සිරකරුවන්ය. මාළිගාව අවට අලංකාර කිරිම සදහා යුද්ධයේදි අල්ලා ගත් පෘතුගීසි ධජ යොදාගත් අතර, තම රාජ්‍ය කාලයේ නොයෙකුත් වෙහෙර විහාර හා බෞද්ධ පුජනීය ස්ථානද කරවිය. මහනුවර අවට දැන් තිබෙන අම්බලම් පද්ධතිය නිර්මාණය කරන ලද්දේද මොහු විසිනි.  



            අම්බලමක්.
තමන්ගේ දක්ෂතම ජෙනරාල්වරයාට හා හමුදාවට සිදු වු  දෙය  දැනගන්නට ලැබුනු ගෝවේ විසු පෘතුගීසි පාලකයා, දොන් ජෙරමින් අසවේදු නම් සටනේ ඉතා දක්ෂ, එමෙන්ම ඉතාම කෘර පෘතුගීසි නායකයෙකු යටතේ විශාල හමුදාවක් කන්ද උඩරට පරාජය කිරිම සදහා ශ්‍රී  ලංකාවට එවිය. දැන් පෘතුගීසීන් හට මහනුවර අල්ලා ගැනිම තමන් ආසියාවට පැමිණි ප්‍රධාන කාර්ය වු වෙළද හා ආගම් පැතිරවිමට වඩා, තමන්ගේ ආත්ම ගෞරවය පිළිබද  ප්‍රශ්ණයක් විය.

ලංකාවට පැමිණි අසවෙදු හා ඔහුගේ හමුදාව ඉක්මනින්ම මුහුදුබඩ ප්‍රදේශ අල්ලා ගත් අතර, ඔවුන් කඩුගන්නාව හරහා පැමිණ මහනුවරට ඇතුලු වීමට උත්සාහ කලහ. බලන සිට තම සටන් ඇරඹූ විමලධර්මසූරිය රජු කුඩා කණ්ඩායම් ලෙස මඟ රැක සිට සතුරාට පහර දීමට සංවිධානය කලේය. තමන්ගේ හමුදාවන් පෘතුගීසී හමුදාවන් හා සසඳන කල පුහුණුවෙන් හා අවි හරඹයෙන් දුර්වල බව දන්නා විමලධර්මසූරිය, එම අඩුව එඩිතර බාවයෙන් හා යුද්ධ ඥානයෙන් සපුරාලීය. පෘතුගීසීන් හට ඔවුන් සෑම තැනකම සිටින්නාක් මෙන් දැනෙන පරිදි යුද්ධය මෙහෙය වූ විමලධර්මසූරිය, ඉතාමත් දරුණු සටන් වලින් පසුව අසවේදුගේ පෘතුගීසි හමුදාව පරාජය කලේය. ඔවුන් කොළමට පසුබැස ගියහ. මෙම පරාජයෙන් ලැජ්ජාවට හා අසහනයට පත්වූ පෘතුගීසී හමුදා භටයන්, දොන් අසවේදු ඝාතනය කිරීමට උත්සාහ කල අතර, පෘතුගීසී පූජකවරයෙකුගේ මැදිහත්වීමක් නිසාම ඔහුට ඔහුගේ ජීවිතය බේරා ගැනීමට හැකිවිය.

මෙයින් පසු යුද්ධයෙන් පරාජය කල නොහැකි විමලධර්මසූරිය රජු කුමන්ත්‍රණයකින් මැරීමට පෘතුගීසීන් කල්පනා කලහ. මේ අනුව විමලධර්මසූරිය රජු යටතේ රාජකාරී කල පෘතුගීසී නිලධාරියෙකු වූ මැනුවෙල් ඩයස් නැමැත්තාට, විශාල මුදලක් හා විමලධර්මසූරිය රජු ඝාතනය කල පසු මහනුවර ප්‍රාදේශීය පාලක තනතුරද ලබාදෙන පොරොන්දුව පිට රජු මැරීමට සැලසුම් කලහ. පෘතුගීසීන් තම සෙබලුන් 05 දෙනෙකු කොළඹ කොටුවෙන් පැනගොස්, සිංහල රාජ්‍යයට එකතුවන ලෙස පෙන්වා රජු වෙත එවූහ. ඔවුනට උපදෙස් දී තිබුනේ අවස්ථාවක් ලැබුනු විට රජු මරණයට පත් කිරීමටය. මෙලෙස රජු මරණයට පත් කල විගසම එම තොරතුරු වෙඩිල්ලකින්  සංඥා කරන ලෙස ඔවුනට දන්වා තිබුණු අතර, ඒ විගසම මහනුවරට ඇතුලු වීමට තරමක පෘතුගීසී හමුදාවක් බලනට පහතින් කැළයේ සැඟවී සිටියහ.

මෙම උපක්‍රම පිළිබඳ සියලු විස්තර දොන් මැනුවෙල් ඩයස් රජු වෙත සැලකර සිටියේය. එම කුමන්ත්‍රණය ආපිට පෙරලා තමනට වාසියක් ගැනිමට විමලධර්මසූරිය රජු කල්පනා කලේය. එමසොල්දාදුවන් 05 දෙනාට කන්ද උඩරට රජුගේ සේවයට පැමිණෙන ලෙස දන්වා, රජු මරන්නට පැමිණි කණ්ඩායම බලනට පැමිණෙන විට තමන්ට විශ්වාස හමුදා භට පිරිසක් සමග බලනට ගොස් රජු, වහාම එම භටයන් සිරභාරයට ගෙන කැලෑවේ සැගවී සිටි පෘතුගීසී හට රජු මියගිය බවට දැන්වෙන සංඥාව නිකුත් කලේය. ඔවුන් බලන දූර්ගයට ඇතුලු වූ පසු සමූල ඝාතනය කිරීමට සැලසුම් කර තිබූ නමුත්, යම් අයුරකින් රජුගේ සැලැස්ම පිළිබඳ දැනගත් කඳවුරු බැඳ සිටි පෘතුගීසීහු, වහාම තම ආයුධ අතහැර කොළඹ බලා පලා ගියහ.

මෙයින් පසු විමලධර්මසූරිය රජු මියයන තෙක්ම පෘතුගීසීහු ඔහුගේ රාජධානියට ඇඟිලි නොගැසූ අතර, 1602 අද්මිරාල් ස්පිල් බර්ගන්ගේ ලංකාවට පැමිණීම, විමලධර්මසූරිය රාජ්‍ය සමයේ වූ විශේෂ සිද්ධියක් විය. පලවෙනි ඕලන්ද (නෙදර්ලන්ත) තානාපතිවරයා වූ ඔහු මඩකලපුව වෙත නෞකාවෙන් ගොඩ බැස, අනුගාමිකයන් පිරිසක් සමග සති කිහිපයක දුෂ්කර ගමනකින් පසු මහනුවරට පැමිණියේය.

පහත ලින්ක් එක හරහා ඒ තානාපතිවරයාගේ ගමන් විස්තරය කියවන්නට පුලුවන. 

http://lakshmanillangakoon.blogspot.com/2017/04/part-1.html


ඔහු, රජු හා පැවැත්වූ සාකච්ඡා තානාපතිවරයා සමග පැමිණි අයෙකු විස්තර කර ඇති අතර, එකල උඩරට රාජ්‍යයේ තිබූ දියුණු තත්වය එම විස්තර වලින් මනාව පැහැදිලි වේ. විශේෂයෙන්ම පෘතුගීසීන්ට විරුද්ධව මුහුදු සටන්හි යෙදීම සදහා කුඩා යුධ නැව් පවා මහියංගනයේ මහවැලි ගඟෙහි තැනෙමින් පැවැති බව යුරෝපීය සංචාරකයෙකු විස්තර කර ඇත.


අද්මිරාල්වරයා හා විමලධර්මසූරිය රජු අතර පැවැත්වූ සාකච්ඡාවන්ද, මහනුවරදී ඔහුට රජු විසින් දක්වන ලද ගෞරවය හා සංග්‍රහයන්ද, එම ගමන පිළිබඳ විස්තරයේ සටහන් කර ඇත. විමලධර්මසූරිය රජු කොතරම් පෘතුගීසීන් අප්‍රිය කලාද යත්, ඔහු අද්මිරාල් ස්පිල් බර්ගන් හා සාකච්ඡාවේදී එක් වරක් පවසා සිටියේ, නෙදර්ලන්ත ජාතිකයන් පෘතුගීසීන්ට විරුද්ධව ලංකාවේ බලකොටුවක් තනන්නේ නම්, එම බලකොටුව සදහා ගල් තමන් හා රාජකීය පවුලේ සාමාජිකයින් විසින් තම හිසින් පවා ඇදිමට කැමති බවයි.

අද්මිරාල් ස්පිල් බර්ගන් ගෙන් පසු තවත් නෙදර්ලන්ත අද්මිරාල්වරයෙකු මඩකලපුවට පැමිණි අතර, රජු ඔවුන් මුණ ගැසීමට එම ප්‍රදේශයට ගියේය. එහිදී රජු හා එම තානාපතිවරයා අතර අමනාපයක් ඇතිවූයේ, බීමත්ව සිටි එම තානාපතිවරයා රජුගේ බිසවට අවමාන වන පරිදි යම් ප්‍රකාශයක් කරන ලද බැවින්,

 “මේ බල්ලා බැඳ දමාපල්ලා“ 

යැයි රජු ප්‍රකාශ කර ඇත. මෙහිදී ඇති වූ අරගලයේදී නෙදර්ලන්ත තානාපතිවරයා හා ඔහුගේ 50 ක් පමණ පිරිස රජුගේ නිලධාරීන් අතින් මරුමුවට පත්විය. රජු කලකිරීමට පත්ව ආපසු මහනුවර බලා පිටත් වූ අතර, පිටත්විමට පෙර පහත පණිවිඩය මඩකලපුවේ නැංගුරම්ලා තිබූ, නෙදර්ලන්ත නෞකා වලට යැවීය.
“බීමත් වූ පුද්ගලයන් ප්‍රවේශමෙන් කටයුතු කල යුතුය. දෙවියන් ඔහුට දඬුවම් කර ඇත. නෙදර්ලන්තයට සාමය අවශ්‍ය නම් මම සාමයට කැමතිය. එහෙත් යුද්ධය අවශ්‍ය නම් මම යුද්ධ කරන්නෙමි.“

මෙයින් ටික කලකට පසුව විමලධර්මසූරිය රජු අසනීපයට පත්විය. ඔහුගේ ශරීරයේ තදබල දැවීමක් ඔහුට දැනෙන්නට වූ අතර, මෙය සදහා කොතරම් ප්‍රතිකාර කලද සුවයක් නොවීය. රජුගේ සිරුරෙහි ගිණිගෙන දැවෙන්නාක් මෙන් වූ අපහසුතාවය සමනය කිරීමට, එම රාජ්‍යයේ තිබූ ඉතාමත් ශීතලම ජලය සහිත බදුල්ලේ හල්ග්‍රමන් ඔයෙන් ජලය දිනපතා රැගෙනවිත් ඔහුට පානය කිරීමට සැලැස්වීය. එම ජලය කොතරම් ශීතල වුවත් ඉන් ඔහුගේ අපහසුතාවයට සුවයක් ගෙන දුන්නේ නැත. 

විමලධර්මසූරියරජු 1604 දී මියගිය අතර, ඔහු මියයන විට ‘මහස්ථානේ අදසිය‘ නමින් හැඳින්වූ පුත් කුමරු හා සූරිය අදසිය, කාන්ති අදසිය නමින් දූ කුමරියන් දෙදෙනෙකුද විය. 

එකල විදේශීය ලේඛකයන් විස්තර කරන අන්දමට විමලධර්මසූරිය රජු ඉතාමත් නිර්භීත හා අති දක්ෂ යුධ ශිල්පයෙකු වූ අතර, ඔහු සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට වඩා උස මනාව වැඩුණු තද පැහැයකින් යුත් සිරුරකින් හෙබි පුද්ගලයෙකු විය. තමද ඉතා ගැඹුරු කටහඬකින් සටනේදී අණදුන් ඔහු සැම විටම ප්‍රධාන සටන් පුද්ගලිකවම මෙහෙය වූ බව සඳහන් වේ. විශාල ධන සම්භාරයක් රාජකීය ගබඩාවට එකතු කල ඔහු තම රාජ්‍යයේ මගියන් සදහා අම්බලම් විශාල ගණනක් රාජ්‍යය තුල ඇතිකර ඒවා ඉතා හොදින් නඩත්තු කලේය.

රාජ්‍ය පාලනයේදී ඔහු වැරදි කරුවන්ට ඉතා දැඩි දඩුවම් ලබා දුන් අතර, පාලනයේ හා යුද්ධයේ දක්ෂයන්ට උසස් ත්‍යාග හා තානාන්තර ලබාදීමට අමතක නොකලේය. ඉතාමත් ඉහල පෙලේ පාලකයෙකු වූ ඔහු තම මිතුරන්ට ගෞරව කල අතර, තමා ඇතිකර ගත් ගිවිසුම් හා පොරොන්දු එලෙසම ඉටු කලේය. රාජ්‍ය පාලනය ආගම හා සම්බන්ධ කිරීම අප්‍රිය කල ඔහු තම රාජ්‍ය තුල සියලු ආගම් ඇඳහීම් සදහා පූර්ණ නිදහසක් දී තිබුනේය.

මෙලෙස විදේශීය ආක්‍රමණ වලට විරුද්ධව ශත වර්ෂ ගණනාවක් සටන් කර ලංකාවේ ස්වාධීනත්වය සහ සිංහල රාජ්‍යයේ ස්වාධීනත්වය ආරක්ෂා කර ගැනීමට සීතාවක රාජසිංහ රජු සහ විමලධර්මසූරිය රජු සමත් විය.
විමලධර්මසූරිය රජු වචනයේ පරිසමාප්ත අර්ථයෙන්ම ඉතා උසස් ගණයේ රාජ්‍ය පාලකයෙකු වූ බව ඔහු පිළිබඳ සටහන් තබා ඇති විදේශිකයන්ගේ ලිපි ලේඛන වලින් සාක්ෂාත් වේ.