පඩි නොගත්තු කම්කරුවා
දුටුගැමුණු රජතුමා එක තීරණයක හිටියා.
අනුරාධපුරේ රුවන්වැලිසෑය බැඳෙද්දි, සුදු පාටින් අහසට නැගෙද්දි, රජතුමා මුළු රටටම කිව්වා:
"කවුරුත් මේකට එක කහවණුවක් වත් දෙන්න එපා! එක ගඩොලක් වත්, එක කූඩයක් වැලි වත් එපා. මේක මගේ සෑය. මගේ සල්ලි. මගේ පින. ඔයාලා හැමෝම දායක වුණොත් මගේ පින ඔයාලා හොරකම් කරනවා!"
ඇමතිවරු ඔලුව වැනුවා. මිනිස්සු ඔලුව වැනුවා. රජතුමා මුරණ්ඩු බව හැමෝම දැනගෙන හිටියා.
ඒත් ඈත ගමක හිටියා හරිම සරල උපාසක කෙනෙක්. රජතුමාගේ අණ ඇහුණාම එයා හිනා වුණා.
"අනේ, රජතුමාට විතරක් පින ඕනද? ඒක සාධාරණ නැහැ. මටත් චුට්ටක් පින ඕන."
ඉතින් එයා සුදු රෙද්ද ගලවලා, ඉරුණු සරමක් ඇඳගෙන, කඩමාල්ලක් ඔලුවේ බැඳගෙන, මූණේ මඩ ටිකක් ගාගෙන අනුරාධපුරේට පයින්ම ආවා.
කම්කරුවන්ගේ පෝලිමට එකතු වුණා.
"උඹේ නම මොකක්ද?" වැඩ අධිකාරී කිව්වා.
"ආ... සුමන, හාමුදුරුවනේ," කියලා එයාට මතක් වුණු පළවෙනි නම කිව්වා.
"ගඩොල් උස්සන්න පුළුවන්ද?"
"පුළුවන්, හාමුදුරුවනේ. රජතුමාගේ මමත්වය වුණත් උස්සන්න පුළුවන්."
අන්තිම වාක්‍යය අධිකාරීට ඇහුණේ නැහැ.
සති තුනක් සුමන පිස්සෙක් වගේ වැඩ කළා. උදේට ගඩොල් ඇද්දා. දවල්ට හුණු අනුවා. අනිත් අය නිදාගෙන ඉද්දි වතුර ඇද්දා. කවදාවත් පැමිණිලි කළේ නැහැ. කවදාවත් වැඩිපුර බත් ඉල්ලුවේ නැහැ.
අනිත් කම්කරුවෝ කොඳුරන්න ගත්තා.
"මේ සීයා කවුද? නිවන් යන්න වගේ ගඩොල් උස්සනවා!"
"ඒත් හිනා වෙවී උස්සනවා! මේ යකාට පිස්සුද?"
එයාලා දැනගෙන හිටියේ නැහැ, සුමන ගඩොල් උස්සුවේ නැහැ කියලා. එයා උස්සුවේ _පින්_. එයාගේ හිතින් හැම ගඩොලක්ම බුදුන්ට පුදපු නෙළුම් මලක්.
එක හවසක, වැඩ ඉවර වෙලා සීනුව වැදුණාම, සුමන එකපාරටම අතුරුදන් වුණා. බෑග් එකක් නැහැ. පඩියක් නැහැ. එයාගේ පඩිය අධිකාරීගේ මේසේ උඩ පිළිවෙලට තියලා ගිහින්.
පහුවදා උදේ අධිකාරී හති දාගෙන රජතුමා ළඟට දිව්වා.
"මහරජාණෙනි! එක කම්කරුවෙක් පඩි නොගෙන පැනලා ගිහින්! මේ රටේ කවුද සල්ලිවලින් පැනලා යන්නේ?"
රජතුමා නළල රැළි කළා. "ඌව හොයාගෙන වරෙන්. මගේ සෑයේ කවුරුත් නිකන් වැඩ කරන්නේ නැහැ! ඌ නිකන් වැඩ කළොත් ඌට මට වඩා පින් ලැබෙනවා! ඒක වෙන්න බැහැ!"
රජතුමා තමන්ගේ හොඳම අශ්වාරෝහකයා ඌ පස්සෙන් එව්වා.
අශ්වාරෝහකයා සුමනව අල්ලගත්තේ ගම් තුනක් එහාදි. සුමන හිමින් පයින් යනවා, පිරිත් කිය කිය.
"ඒයි සීයා! නවතින්න! රජතුමා කියනවා උඹේ පඩිය ගන්න කියලා!"
සුමන හිනා වුණා. "රජතුමාට කියන්න, මම මගේ පඩිය අරගෙන ඉවරයි කියලා."
"මොන පඩියද? උඹ පඩිය මේසේ උඩ තියලා ගියේ!"
"මම හොඳම පඩිය ගත්තා," සුමන ඈතින් සුදු පාටින් බැබළෙන රුවන්වැලිසෑය දිහාට ඇඟිල්ල දිගු කරලා කිව්වා. "මම ඒක හදන්න උදව් කළා. ඊළඟ අවුරුදු දාහේ මිනිස්සු ඒක වඳිනකොට, ඒ පිනෙන් චුට්ටක් මටත් එනවා. මොන පඩියද ඒකට වඩා වටින්නේ?"
අශ්වාරෝහකයට තේරුණේ නැහැ. කම්කරුවෙක් ස්වර්ගයේ ගණකාධිකාරි වගේ කතා කරනවා එයා කවදාවත් අහලා තිබුණේ නැහැ.
එයා බලෙන්ම සල්ලි සුමනගේ අතේ ඔබුවා. "රජතුමාගේ අණ, සීයා. ගන්න."
සුමන කාසි දිහා බැලුවා. සුසුමක් හෙලුවා. ඊට පස්සේ ඒක අරගෙන, ළඟම තිබුණු දන්සලට ගිහින්, ඒ සල්ලිවලින්ම දුප්පත් මිනිස්සුන්ට කෑම දුන්නා.
"එතකොට හරි," එයා කිව්වා. "රජතුමා මට පඩි දුන්නා, මම ඒක ආපහු මිනිස්සුන්ට දුන්නා. ඉතින් රජතුමාගේ සල්ලිවලින් සෑයත් හැදුණා, බඩගිනි මිනිස්සුන්ට කෑමත් ලැබුණා. රජතුමාට දෙගුණයක් පින්, මටත් මගේ පින. හැමෝම දින්නා!"
අශ්වාරෝහකයා මේක ගිහින් රජතුමාට කිව්වාම, රජතුමා ටික වෙලාවක් නිශ්ශබ්දව හිටියා. ඊට පස්සේ මහ හඬින් හිනා වුණා — රාජකීය හිනාවක්.
"මේ සීයා මාව රවට්ටලා! එයාට පින් ඕන වුණා, මට පින් ඕන වුණා, අන්තිමට දෙන්නටම පින් ලැබුණා. කමක් නැහැ. කවුරුහරි ගඩොල් උස්සලා මගේ සෑයෙන් පින් ටිකක් හොරකම් කරන්න හදනවා නම්, කරන්න දෙන්න. සෑය ලොකුයි, හැමෝටම ඉඩ තියෙනවා."
ඒ දවසේ ඉඳන් රජතුමා ආයෙ කවදාවත් "මේක මගේ විතරයි" කියලා කිව්වේ නැහැ.
එයා කිව්වේ, "මේක අපේ" කියලා.
---
.
